Where to eat in Venice, a personal guide to some of my favourite places

August 5, 2021

Our initial plans for our life in this magical city went far beyond a year. Plans in life change however, and unforeseen circumstances appear. All of which is part of our lives making it more interesting, as some people might say.

We have just settled and almost fully unpacked in Florence and we are enjoying it a lot. A new Italian city for us to get to know as well as it’s culture, flavours and a wonderful culinary scene.

But despite the above I still would like to share with you some of my favourite places in Venice, a little taste of this truly unique city. Places that we already knew from our travels and some new jewels that we frequented during this unforgettable year, all of which we are looking forward to visiting again in the near future. I hope that they will make into your list too.

I will start this culinary journey from the Sestiere Dorsoduro. Not only because it’s where we lived but it truly is a little hub of the Venetian food scene.

Pasticceria Dal Nono Colossi

Focaccia Veneziana, a traditional Venetian delicacy is a must try.
It is similar to panettone but without the candied peel or sugared almonds. Instead it is decorated with nothing else than a sugar crust. The velvety soft dough delicately smells of citrus zest and the delicious effort involved in making it.

And once you’ve tasted the thin and delicate Venetian biscuits called baicoli, you will find that they are second to none.

Pasticceria Tonolo

Perhaps the most famous pasticceria in Venice and it truly is an amazing place. You can literally loose yourself in the vast array of choice between warm breakfast delicacies (raspberry crumble and chocolate focaccine being my favourite) and small portions of Italian dolci like tiramusu of course, zeppole with four different kinds of filling, babà soaked in rhum and many, many more.

You will enjoy the coffee in signature blue cups too.

Pasticceria Toletta

You will find it wandering along the route between Campo San Barnaba and Ponte dell’Accademia. Right in front of a local school it turns very busy when the classes end and the children run to devour their favourite sweets before making their way back home.
Zeppole with a marsala filling have always been my favourite here, followed by strudel, best eaten still warm.

Bar Canton in Campo San Barnaba for tramezzini

In this unassuming little bar with a much larger outdoor space I’ve found one of the best tramezzini in Venice. Tremezzini are little triangle shaped sandwiches with a copious amount of filling, a staple and just another must try in Venice. In contrast to many other bars, here they are always fresh and don’t have a chance to turn soggy as they tend to sell out pretty fast, mostly by lunch time.

Osteria ai Pugni

It immediately became our „local” place, either for a snack, aperitivio or even a bottle of wine. This is one of the places where the locals go but I can assure you that the tourists receive the same attention. You can’t miss it, it’s right next to the fruit and vegetable barge at the foot of the Ponte dei Pugni.

Gelateria Nico

Situated in Fondamenta Zattere al Ponte Longo with tables facing the open waters of Giudecca Canal it offers one the prettiest spots in Venice and an unforgettable experience of enjoying a good gelato. It’s most requested speciality is „Giuanduiotto”, a portion of a gianduia ice cream covered with whipped cream. There are other flavours to choose from of course, but this place with it’s strategically positioned tables that are bathed in sunshine for almost the whole day is a great place just for a coffee or a Spritz. Being away from the San Marco area, you will be positively surprised with the pricing.

Hotel Experimental

For an aperitvo or meal with wonderful views of Giudecca. I actually particularly enjoyed it’s garden overlooking a dreamy and peaceful canal. During the prime season I’d advise to book a table.

Osteria Da Codroma

A historic place amongst a vast array of Venetian trattorias. Opened in 1896 it doesn’t seem to have changed much. The renovation of this eatery has been done very carefully and with a special attention of retaining it’s original features like wooden panels, floor and the bar counter.
Stop here for a traditional Venetian meal or at least for a few cichetti and a Spritz enjoyed along a canal.

Ai Gondolieri

A very charming and elegant restaurant a few steps away from the Salute Church and the Peggy Guggenheim museum.
It’s menu is based on the Venitian tradition but leaning towards the meaty side of it, accompanied by vegetables from the Sant’ Erasmo island, the orchard of Venice.
It’s is slightly more expensive but so worth it.

Cantinone del Vino già Schiavi

An iconic enoteca with it’s walls filled top to bottom with wine bottles and a generous display of cichetti.
It is extremely popular with locals, students and tourists and it’s a must stop for a plate of it’s famous cichetti accompanied by a glass of Prosecco, or any other local wine served by the glass.
If the weather allows, you will se a large crowd enjoying a convivial drink along a canal, moments away from the Academia Bridge.


A contemporary Venetian cuisine with a well curated natural wine list and display, served in a very cosy, professional and friendly environment. The restaurant is fairly small and I highly recommend making a reservation.

Sestiere San Polo

Antica Birraria la Corte

Campo San Polo is the second largest campo in Venice after the Piazza San Marco. The tucked away Birraria with it’s neat outdoor tables can be very often easily missed, especially when following the tourist thoroughfare rout.

It is a pizzeria and a restaurant, a reference point among the residents.
The local ingredients and tradition based menu is very versatile, seasonal and never disappoints.

The wood fired oven baked pizza is truly wonderful, thin, crisp and the toppings are of an amazing quality. In case you can’t get an outdoor table the inside courtyard is equally charming, if not better.

Pasticceria Rizzardini

The oldest pasticceria in Venice making a part of it’s history. It has been baking dolci since 1742 and they are truly exquisite.
Very often I would stop here for a cappuccino and something sweet for breakfast whilst on my way to Rialto Market, and it’s tiramisu is to die for. The premises are very cosy and small (15m2), also closed every Tuesday.

Antiche Carampane

You can really feel the passion for the traditional Venetian cuisine here.
Perhaps it’s clear message: „No Pizza, No Lasagne, No Menù Turistico” doesn’t need an introduction anymore.

The menù evolves around fresh fish (but not only) and seasonal vegetables chosen from the nearby Rialto Market. The restaurant doesn’t compromise on food and has built a very strong clientele over the years, hence it is best to book a table well in advance.

Centred around Rialto Market bacari that can’t be missed:

All’Arco, Cantina do Mori, Cantone do Spade, Al Mercà.

All of the above have a slightly different atmosphere and a selection of cichetti.
What they have all in common is a convivial, happy and welcoming atmosphere as well as sharing delicious little snacks that Venice is famous for. They are all well known stops in Venetian guidebooks, but they are still the best places to experience a quintessential Venetian food tradition for a midday snack.

Sestiere Santa Croce

Enoteca Al Prosecco is a perfect example of the essence of the Italian simplicity and sophistication whilst making the most of the ingredients.
At Al Prosecco you will find that the delicacy, flavour, attention to detail and just love for food is transmitted into every single dish or a sandwich.

Here you can enjoy chichetti, little sandwiches or sit down to a proper lunch. Just ask what can you eat and you will be given a choice of what is made on the day. I was very fond of the thinly sliced angus beef platter decorated with a delicious selection of grilled (then kept in olive oil) and fresh vegetables. But the fantasy of this family run place goes far beyond than this. Something not so easily found in Venice.

Enjoy your food with a vast selection of mainly organic and biodynamic wines whilst watching the world go by at Campo San Giacomo da l’Orio.

And perhaps after a lunch at „Al Prosecco” stop for an artisan ice cream at the Gelato di Natura, literally two steps away. All flavours are sublime and my favourite one is walnut and fig.

Osteria La Zucca boasts an incredibly cosy setting by one of the quiet Venetian canals. The dishes served are an ode to the seasonal flavours of locally grown vegetables, with a creative touch to it. This by no means implies that the restaurant is vegetarian and on the menu you can find lamb, rabbit or chicken.

I particularly enjoy it’s atmosphere during autumnal and wintery months, but there are outdoor tables as well should you visit over the warm sunny days.

Sestiere Canareggio

Pasticceria Dal Mas

When crossing the bridge Ponte degli Scalzi from the sestiere Santa Croce you will set foot in the sestiere Cannareggio. I crossed this bridge on numerous occasions walking from Dorsoduro to Pasticceria Dal Mas in order to pick up something sweet for breakfast. This pastry shop, among many others, stays invariably true to the tradition and the passion for good things that is felt at it’s door step. You could be overwhelmed by the choice but I have developed a soft spot for the marzipan Kranz.

Fondamenta della Misericordia along with Fondamenta degli Ormesini is a very lively part of Cannareggio. Just walk along Rio della Misericordia and you will stumble upon countless bars and restaurants. You will be literally spoilt for choice. Most of the places have a rustic feel to them making the area more casual and convivial. It is a very busy part of Venice (residents, students and tourists) so it wouldn’t harm to make a reservation.

Try Vino Vero for a great choice of wines and some cichetti (crostini), bookshop Sullaluna where you can enjoy tea or coffee with something sweet to go with it. Il Paradiso Perduto is a real fun and bustling place. It’s brimming (Packed) with locals but tourists are well looked after too. Try the mixed antipasti platter, bare in mind that the portions are very generous. For a fancier experience try the very elegant Osteria da Rioba.

Osteria ai Quaranta Ladroni

Slightly hidden in the depths of Canareggio, situated on a canal parallel to Rio della Misericordia. Very welcoming atmosphere offering a vast choice of fish and seafood dishes with big flavours.

We were eating here very often during the lockdown period (where opening times were limited) and the place had a truly fun and local vibe, something amazing to have been able to see.
This is my favourite place for gnocchi with granzeola (local spider crab), a staple dish in Venice.

Osteria Ca’ d’oro Alla Vedova

Hidden in a dark alley lies one of the best known Venetian osteria known not only by the locals but also international visitors. A bacaro where you stop either to sit down to a proper meal or to snack on the legendary warm deep fried meat balls. Lovely and crisp from the outside and delightfully soft from the inside. Worth giving it a try.

Sestiere Castello

Osteria Alle Testiere

Humble, little and unassuming premises but wait until you try the food. It offers one of the best (food) experiences to be found in Venice. Here the menu is created daily according to what looks appealing and what is available at the market that morning. It’s hard to believe that such a small kitchen and team can happily feed so many hungry faces. I was beguiled by Alle Testiere and what I particularly enjoy is the use of spices in it’s dishes, a legacy of Venice’s history as a merchant city at the top of the Spice Route. No wonder why it is claimed to have been able to capture the culinary heart of the city. Book your table well in advance and check for the opening/ holiday period.

Corte Sconta in other words „hidden courtyard”, which is exactly what you can expect.

What you can also expect is a sophisticated Venetian cooking attracting the residents as well as the international crowd but yet the atmosphere is very relaxed and serene. Walking around sleepy alleys of Castello trying to find the restaurant is a pure joy.

Salvmeria, a contemporary bacaro in via Garibaldi, situated just a few steps away from the Biennale Gardens. Apart from delightful cichetti you can order beautifully decorated cheese or ham boards, a plate of fresh pasta, prawns in saor, parmigiana di melanzane, grilled octopus and many more. The dishes on the menu vary according to the morning shopping.

The wine and beer list is very well curated which always adds to the experience.

The islands

If you have the time to explore the islands I strongly encourage you to do so.
Each has it’s own character: Murano is known for it’s glass making and Burano is dotted with colourfully painted houses. Torcello is very peaceful with just a handful of residents but has a quite strongly developed food scene, especially for such a small island. Visit Locanda Cipriani (Ernest Hemingway used to stay there) for a picturesque setting in the gardens during summer or a cosy meal by a fire during colder months.

Try Al Gatto Nero and Da Romano, both seafood establishments on Burano island. If you like risotto then Risotto ai Gò is a must have.
Making it’s own wine Venissa on Mazzorbo offers an idyllic, peaceful and a lovely setting for a meal, overlooking the garden and vineyard. There is a more casual contemporary osteria and the gourmet Venissa Restaurant to choose from.

I have so many fond memories of Osteria Ae Botti on Giudecca. Elegant inside, lovely tables with white linen outside, overlooking Venice. The food is wonderful, traditional but you can find a modern twist here and there, especially in a raw seafood platter. It is also a place where the locals go, either to sit down to a proper meal or for a tramezzino paired with glass of prosecco or Spritz. It’s where we had our last dinner before we left Venice, sitting by the open water of Giudecca Canal devouring moecche, a local soft shell crab, served on creamy warm polenta and sipping Lambrusco.

Rzeczy najprostsze są często najbardziej wyśmienite

April 27, 2021

Nareszcie spadł deszcz. A przez deszcz mam na myśli nieprzerwane opady trwające nawet kilka dni. Ten bardzo oczekiwany moment w końcu nadszedł.

Zapewne się teraz zastanawiasz, dlaczego tak bardzo lubię wilgotną deszczową pogodę. Tu wcale nie chodzi o deszcz sam w sobie lecz o zmieniającą się pogodę wraz z mijającymi porami roku.

Widzisz, urodziłam się i dorastałam w Polsce, gdzie żyłam zgodnie ze zmieniającymi się porami roku. Zapach młodej trawy, pierwsze przebiśniegi a po nich słoneczne żonkile, jasne kwiaty wiśni oraz świeże powietrze lasu ze swoim wachlarzem ziemistych nut, którym przygrywają odgłosy ptaków oraz zwierzyny leśnej. To dla mnie jest właśnie wiosna. Za czym również tęsknię to Polska Złota Jesień. Ciepłe jesienne miesiące ozdobione stopniowo opadającymi liśćmi, które przybierają szeroką gamę żółtych, pomarańczowych i czerwonych barw. Mogę już teraz wyobrazić sobie spacer wzdłuż majestatycznych alejek czując na sobie ciepłe złote promienie słońca, po mału gasnące ku końcowi dnia. Po jesieni nadchodzi zima, najbardziej piękna oraz zapadająca w pamięci jeżeli okryta całunem płatków śniegu. Cały krajobraz rozpoczyna nagle przypominać baśniowy i prawie surrealny obraz marzeń.

Dotychczas doświadczyłam śniegu tylko raz we Włoszech, mieszkając jeszcze w Rzymie. To było z samego rana, w pośpiechu wyskoczyliśmy z łóżka, ubraliśmy się i powędrowaliśmy z Piazza del Popolo w kierunku Piazza di Spagna, pozostawiając za sobą pierwsze ślady na nienaruszonym śniegu. Następnie przechadzaliśmy się po poprzecznie biegnących uliczkach, starając nacieszyć się momentem typu Narnia wiedząc, że ta urocza atmosfera nie potrwa długo przy rosnących temperaturach.

Poza (głównie) nagłymi i krótko trwającymi ulewami, w Rzymie padało bardzo mało. Przechodziliśmy przez długie okresy nieskazitelnie błękitnego nieba i wysokich letnich temperatur, gdzie nawet najbardziej odporna roślinność stała się żółta i następnie wyschła. Zatem stąd bierze się moja nostalgia i wewnętrzne pragnienie przeżycia sztormów, błyskawic i całej aury otaczającej życie nad otwartą wodą. Jeżeli przeczytałaś /przeczytałeś jakikolwiek mój wpis odnoszący się do Wenecji, zauważysz, że dla mnie La Serenissima jest najpiękniejsza, atmosferyczna i majestatyczna podczas chłodnych i otulonych mgłą zimowych dni.

W drugim deszczowym dniu usiadłam przy stole znajdującym się przy wysokich gotyckich oknach z widokiem na nasz kanał i zdecydowałam aby napisać kilka słów oraz podzielić się moimi ostatnimi przygodami kulinarnymi. W chwili obecnej kolejnego lockdownu restauracje otwarte są jedynie z ofertą jedzeniem na wynos. Tak jak uwielbiam krzątanie się w mojej ulubionej przestrzeni tzn. kuchni i używanie prawie wszystkich patelni jakie posiadam, rozpoczęłam przygotowywać prostsze jednogarnkowe dania, które łatwo odgrzać następnego dnia lub te dania, które wymagają jedynie połączenia składników i ich przemieszania. Do tego znalazłam idealną formułę na przerwanie codziennego domowego rytuału gotowania. Dwa razy w tygodniu bierzemy posiłki na wynos. Jest kebab, na którego zawsze mamy ochotę, oraz kuchnia japońska z restauracji, która jest wyśmienita i praktycznie „pod domem”.

Ostatnio gotowałam dużo potraw, które są ze mną od zawsze i dostarczają nam ogromną przyjemność, ale „wyczarowywałam” także wiele innych, prostych, pełnych smaku oraz pysznych potraw będących wręcz balsamem dla duszy. Jest to stanowczy dowód na to, że jeżeli mowa o jedzeniu, często najprostsze rzeczy są najbardziej wyśmienite. Włochy oczywiście nie są wyjątkiem od tej reguły. Regionalna kuchnia włoska jest wręcz celebracją (ucztą) prostoty. Wiele moich ostatnich kulinarnych przygód było podyktowane lokalnymi produktami, pogodą, restauracjami, w których jadłam, artykułami oraz książkami, które niedawno przeczytałam czy też programami gastronomicznymi, które obejrzałam. Rozgrzewające i syte dania (powszechnie już znane jako comfort food) takie jak: zapiekane ziemniaki przekładanie porem i parmezanem; gratin z gryczanego makaronu z boćwiną oraz serem Toma; różne gatunki mięsa wolno gotowane w sosie pomidorowym z jagodami jałowca; owoce morza oraz wybrane pokrojone ryby w sosie pomidorowym, wzbogaconym nasionami kopru rzymskiego pochodzą z programów kulinarnych telewizji BBC z udziałem Antonio Carluccio (który niestety już nie jest wśród nas). Programy te nie były mi obce, ale z całą szczerością przyznaję, że oglądając je ponownie po latach mieszkania we Włoszech bardziej je doceniam oraz wyraźniej rozumiem ich przesłanie.

Tuż przed lockdown odwiedzaliśmy często wyspę Giudecca. Przez przypadek, jak to często bywa, natknęliśmy się ns naszą obecnie ulubioną osterię. Mieliśmy zatrzymać się jedynie na aperitivo ale po chwili poprosiliśmy o talerz makaronu, jako że od razu staliśmy się głodni. Zarezerwowaliśmy stolik na niedzielny obiad, oraz na kolejny obiad i tak dalej. Tylko lokalna kuchnia we wspaniałym wydaniu, niezwykle przyjemna, luźna atmosfera wprowadzona przez osoby prowadzące to miejsce. To był sam początek na sezonowe moeche, typowe dla weneckiej laguny malutkie kraby o miękkiej skorupie. Były one słodkie, głęboko smażone podane na kremowej żółtej polencie (najlepszej jaką jadłam). Jest to lokalny specjał pojawiający się sezonowo, warty spróbowania wiosną lub jesienią.

Nasze lunche zakańczaliśmy kieliszkiem schłodzonego słodkiego wina na bazie poziomek. Jego smak był tak szczery i sugestywny, że moje kubki smakowe powędrowały do Polski, gdzie truskawki, maliny oraz poziomki nie mają sobie równych. Wino jest wyrabiane przez zaprzyjaźnione z rodziną osoby i nie ma go w karcie win. Jest to specjał wieńczący posiłek regularnej klienteli kochającej dobrze jeść.

Zapiekane Tagliatelle z Szynką oraz Sosem Béchamel/ Tagliatelle Gratinati pojawiło się w moich myślach podczas przechodzenia obok restauracji Harry’s Dolci (Giudecca). Danie wspaniale nadaje się do odgrzania, dlatego zawsze piekę dla nas podwójną porcję i na następny dzień ze smakiem dokańczamy to co pozostało. Rzecz obecnie (w dobie pandemii oraz prawie wszystkich posiłków domowych) bardzo dla mnie ważna i wygodna, nie do przecenienia.

Mamy już dobrze rozpoczęty sezon na szparagi, białe oraz zielone, i kilka tygodni temu podzieliłam się przepisem na Tartę ze Szparagami, Speckiem oraz Świeżym Kremowym Serem. Speck jest katalizatorem smaku, nadaje on potrawie lekko słonego i wędzonego posmaku, który harmonijnie współgra ze szparagami. W regionie Veneto szparagi podawane są pokryte sosem na bazie ugotowanych i rozgniecionych jajek, wymieszanych z dressingiem (musztarda, ocet z wina, oliwa). Oczywiście sos można zmiksować na gładką konsystencję. Jest to posiłek już sam w sobie, najlepiej przegryzany kromką chrupkiego chleba.

Czytając „Che la Festa Cominci” Niccolò Ammanitiego, powieść opisująca pewne sceny oraz wydarzenia rzymskiego społeczeństwa, natknęłam się na fragment, który w szczególności przykuł moją uwagę. Odnosi się on do frittaty di macceroni przygotowanej przez ciotkę Immę w Gaecie. Gaeta, w regionie Lacjum, jest znana ze swoich oliwek. Nie mogę ich kupić tutaj w Wenecji, ale są wszędzie dostępne oliwki taggiasche z Ligurii. Dodałam je wraz z kaparami do sosu pomidorowego, wymieszałam z makaronem, efektywnie przygotowując Pasta alla Puttanesca. Słynne proste danie, z którego na następnym dzień zrobiłam dla nas frittatę. We Włoszech to bardzo powszechny sposób wykorzystania tego, co pozostało z poprzedniego dnia. Wystarczy podsmażyć z obu stron płaski dysk zwartego pozostawionego na noc makaronu. W ten sposób otrzymujemy pyszne, lekko chrupiące szybkie danie makaronowe. W tradycyjnym przepisie nie ma filetów anchois, ale ja lubię je dodawać. Nadają one bowiem pewnego charakteru i wzbogacają smak dania.

Zanurzając się głęboko w prostotę połączoną z produktami o dobrej jakości oraz pasję, z którą Włosi gotują oraz jedzą, Spaghetti al Limone e Mascarpone zasługują na jedną z głównych nominacji. Świeży kremowy ser mascarpone, odrobina śmietany oraz intensywny, rześki i zniewalający aromat cytryny jest wszystkim, czego potrzeba do przygotowania niezmiernie szybkiego i znakomitego dania typu: lato na talerzu.

Dość często kupuję dla nas selekcją małych smakołyków z różnych cukierni i piekarni, jako że mają one różne oferty jak i wgląd do weneckiej słabości do słodyczy. Bardzo lubię niewielkie porcje tiramisu, w sam raz na jeden kęs, sprzedawane przez Pasticceria Tonolo. Ponadto, prócz zamiany ciasteczek savoiardi na biszkopt, Tonolo przekłada swoje tiramisu cienką taflą chrupiącej ciemnej czekolady, która wspaniale łączy ze sobą poszczególne komponenty. Pachnące Wanilią oraz Przekładane Ciemną Czekoladą Tiramisù to moja domowa wersja tej kremowej przyjemności, zainspirowana właśnie cukiernią Tonolo (Dorsoduro) i mam nadzieję, że swoją znakomitością oraz prostotą urzeknie również Ciebie.

Czerwone Palazzetto oraz Walentyki w Wenecji

February 13, 2021

Nasz stół jadalny, marmurowy blat do ugniatania ciasta na makaron a jednocześnie moje biurko, usytuowane jest przy najwyższych oknach jakie kiedykolwiek miałam. Okna te, ciągnące się od podłogi po sufit, szeroko otwierają się na balkon w stylu gotyckim, na którym, jak tylko się tutaj wprowadziliśmy, posadziliśmy jaśmin. Rośliny są nadal niewielkich rozmiarów, ale z czasem urosną i rozprzestrzenią się nabierając nasyconego żywego zielonego koloru przeplatanego białymi kwiatkami o urzekającej woni.

Ciemno czerwone palazzetto (małe palazzo) nad jednym z wielu weneckich kanałów stało się obecnie naszym domem. Automatycznie można sobie od razu wyobrażać dostojne pałace ciągnące się wzdłuż Canal Grande widząc przed sobą słowo palazzo (pałac). We Włoszech w ten sposób nazywa się reprezentacyjne budynki mieszkalne, ogólnie to ujmując. Nasz jest o wiele skromniejszy, ale nadal zarezerwuj sobie w myślach długi pokój typu piano nobile o wysokim, ciemnym drewnianym suficie oraz mozaikowej podłodze.

Odgłos chlupiącej wody od razu wprawia w dobry nastrój. Nie ma dla mnie nic przyjemniejszego dla ucha niż delikatny dźwięk lekko pluszczącej wody, spadającego deszczu oraz przepływających niewielkich łódek, prawie zawsze z psem na pokładzie. Ten moment jest jeszcze przyjemniejszy jak zasiadamy przy stole do posiłku lub kiedy nadrabiam zaległości przy komputerze. Pod naszymi oknami przypływają również gondole. Latem słuchałam anegdot oraz rozmów toczonych pomiędzy gondolieri oraz turystami, głównie włoskimi i w znacznie mniejszej ilości (z wiadomych przyczyn).

Wenecja obecnie jest marzeniem. Zupełnie pusta, tak piękna i romantyczna. Egoistycznie patrząc, jest to dla mnie niewiarygodnie wspaniałe i niezapomniane przeżycie. Ale niemożliwością jest też przejście obojętnie obok dewastujących skutków pandemii dotykających wszelakie biznesy.

Siedząc przy moim marmurowym biurku, moja uwaga rozpoczyna się rozpraszać z dwóch powodów. Pierwszy to relaksujący odgłos padającego deszczu. Drugi to napływające pomysły co ugotować na Walentynki. Przyznam, że nigdy tak naprawdę nie świętowaliśmy Walentynek w nadzwyczajny sposób. W tym roku jednak, kiedy cykl dnia wyznaczany jest przez śniadanie, obiad i kolację (i niekiedy apertitivo, w zależności jaki miejsce jest czynne), postanowiłam uczynić ten dzień bardziej wyjątkowym niż w przeszłości i nieco odmiennym od codziennej typowej kolacji w domu. Na myśl nasuwa się od razu ulubiona, od niedawna, pasta Dégustatura z sosem z orzechów włoskich jako danie główne. Orzechy można przygotować sobie już wcześniej ucierając je z dosłownie odrobiną czosnku. Później dodaje się trochę wody, w której gotuje się makaron, doprawia solą, pieprzem oraz świeżymi ziołami, tworząc bardzo przytulny, pyszny i zarazem elegancki sos. Element w postaci świeżego pokrojonego pomidora nadaje zaskakującej świeżości i spaja danie w jedną całość.

Owoce morza od zawsze były i są dla nas słabostką. Z nieznanego dla mnie powodu noszą one miano czegoś bardzo wytwornego, być może dlatego, że są one bardziej skomplikowanym oraz wyrafinowanym produktem to przygotowania. Teraz mam w głowie przegrzebki, najprawdopodobniej zapiekane z małymi karczochami, polane prosecco i podane w muszlach.

Mieszkając w Rzymie udało mi się kupić przegrzebki jedynie dwa razy i ogromnie się za nimi stęskniliśmy. Jednak Walentynki przypadają w niedzielę, więc prawdopodobnie z nich spasuję. Jakkolwiek nigdy nie miałam złego doświadczenia odnośnie świeżości kupując ryby z mojego ulubionego stanowiska na Rynku Rialto, nadal czuję lekką obawę pozostawiając rybę lub owoce morza na następny dzień (na podstawie doświadczeń z przeszłości).

Zastąpię przegrzebki ośmiornicą, z którą akurat zawsze czuję się bezpiecznie, a ponadto, wręcz gotuje się ona sama. Jedyne na co należy zwrócić uwagę to czas jej gotowania, tak, aby była miękka i delikatna. Przyrządzę ją a la Gallega, innymi słowy doprawię ugotowaną, najlepiej nadal ciepłą, pokrojoną ośmiornicę solą morską, wędzoną papryką oraz szczodrze poleję oliwą. Bezstresowe danie i jednocześnie ulubiona wersja Dégustateura.

Krzątając się jeszcze w kuchni rozpoczniemy nasz wieczór od przekąsek. Zapewne od szynki Parmeńskiej lub podobnej, przekładanej Gorgonzoli Dolce z mascarpone rozsmarowanej na kawałkach świeżego chleba o chrupiącej skórce oraz lampką prosecco (bardzo schłodzonego jak dla mnie). Specjalna okazja wymaga specjalnego wina. Od bardzo długiego czasu chciałam spróbować białego lokalnego wina Orto di Venezia, pochodzącego z wyspy Sant’ Erasmo. Bardziej lokalnie już nie można. Butelka jest kupiona i czeka na schłodzenie. Ah, już nie mogę się doczekać tej kolacji. Czas wybrać dolci. Jest jedno ciasto, które jest bardzo szczególne dla nas, mianowicie jest to dekadenckie mokre ciasto z roztopionej ciemnej czekolady, kremu kasztanowego i pachnące orzechami laskowymi. Kwintesencja Piemontu, smaków, które kochamy.

Podczas minionych Świąt oraz na Nowy Rok stół jadalny podczas posiłku oświetliłam wyłącznie migotającymi światełkami świec, a było ich dużo. I właśnie w ten sam sposób nakryję nasz stół na Walentynkową domową kolację, z nadzieją, że nada on tej poszukiwanej innej oraz wyjątkowej atmosfery, jaka powinna tej uroczystości przyświecać.



Bacari, Cicchetti, Wenecja

December 14, 2020

Bacaro, centrum towarzyskie, miejsce spotkań Wenecjan, profesorów uniwersyteckich, studentów, sklepikarzy, gondolierów, turystów. Mógłby je ktoś nazwać mniej formalną wenecką osterią. Tak naprawdę, nie ma tutaj nic formalnego. Szczęściem jest znalezienie krzesła i stołu, przy którym można przysiąść. W weneckich bacaro to jest właśnie lada obłożona chicchetti (cichèti w pisowni lokalnej) oraz szeroki wybór win podawanych na kieliszki, które stanowią część perfekcyjnej formuły gościnnej, miłej i zrelaksowanej atmosfery.

Cicchetti są to bardzo kreatywne przepyszne małe przekąski, których prawie każde bacaro oferuje szeroką gamę.

Najbardziej popularne cicchetti to crostini: pokrojony chleb o chrupkiej skórce (przeważnie jest to bagietka), na który nakłada się kolejne składniki, praktycznie co tylko się chce w zależności jak daleko puszczą nas wodze fantazji. Nie wymagają one zbyt dużego zaangażowania kulinarnego w kuchni. Poszczególne komponenty są przeuroczo ułożone na kromkach świeżego chleba, że aż wręcz nie można się im oprzeć (w szczególności jeśli podane są one na podpieczonym chlebie, moje ulubione).

Patrząc na piętrzące się na talerzach lub tacach cicchetti, nie można nie zauważyć pychy, finezji i sztuki poświęconej na ich przygotowanie.

Jeżeli „pójście na cicchetti” będzie częścią Twojej wizyty w Wenecji (i mam nadzieję, że tak będzie), crostini z Baccalà Mantecato trzeba koniecznie spróbować. Są to podstawowe chicchetti każdego bacaro. Delikatna pasta otrzymana jest podczas ucierania ugotowanych kawałków solonego dorsza z oliwą, aż do uzyskania kremowej konsystencji. Bardzo często dodawany jest do niej czosnek i pietruszka lub grzyby. Wybór należy do Ciebie.

Poza crostini, cicchetti są podawane również w innej formie jak np. małej porcji sałatki z ośmiornicy, sarde in saor, moscardini (te przeważnie będą podgrzane), przekrojone ugotowane jajko ozdobione sardelą, serca karczochów (fondi di carciofi ugotowane z dodatkiem czosnku, pietruszki i białego wina), hojny kawałek lokalnego sera lub mortadeli. Nie można zapomnieć o pulpetach. Wenecja dla mnie wydaje się być wręcz stolicą pulpetów: warzywnych, mięsnych oraz rybnych (głównie na bazie tuńczyka). Nie ma nic lepszego od ciepłych, głęboko smażonych pulpetów mięsnych, o wspaniale chrupkiej skorupce i mięciutkim wnętrzu w „Alla Vedova”. Ukryte w mrocznej alejce bacaro, gdzie przystaje się na cicchetti, ale można też zasiąść do stołu z menu a la carte.

Równie ważnym jest, dla pełnego doświadczenia, popicie całości Prosecco, kieliszkiem czerwonego wina lub obecnie wszechstronnie rozpoznawalnym koktajlem zwanym Spritz.

Oczywiście z czasem znalazłam swoje ulubione bacari oraz serwowane tam cicchetti. Czasami przygotowuję je dla nas w domu, szczególnie w chwili obecnej, podczas drugiego lockdown.

Poniżej zebrałam kilka prostych pomysłów i wskazówek na crostini (gdzie ilość, gramaturę składników pozostawiłam Twojej preferencji smakowej) oraz podzieliłam się jednym z ulubionych przepisów na pachnące nasionami fenkułu pulpeciki w sosie pomidorowym. Przepisy na “gamberi in soar” oraz “fondi di carciofi” są już od dłuższego czau na blogu (wystarczy kliknąć na zielone napisy).

Mam szczerą nadzieję, że znajdziecie wielką przyjemność w przygodzie z cicchetti.

Crostini z Grillowaną Papryką, Szpinakiem i Krewetkami

Będą Ci potrzebne:

– pokrojony chrupki chleb, najlepiej bagietka

– pokrojona wzdłuż czerwona oraz żółta papryka, grillowana w piekarniku lub na patelni, skroplona oliwą oraz niewielką ilością octu z białego wina, tak pozostawiona do marynowania przez kilka godzin lub, najlepiej, na noc

– liście szpinaku, ugotowane w osolonej wodzie przez kilka minut i bardzo dobrze odsączone, lub można ugotować je na rozgrzanej patelni z oliwą oraz ząbkiem czosnku po czym doprawić solą oraz pieprzem

– krewetki (obrane i oczyszczone), podsmażone z obu stron na oliwie, można dodać drobno posiekany czosnek oraz pietruszkę

– sól i piper

Ułóż poszczególne składniki według listy na chlebie, skropl całość oliwą, dopraw szczyptą soli oraz pieprzu.

Crostini z Tuńczykiem i Porem

Będą ci potrzebne:

– pokrojony chrupki chleb, najlepiej bagietka

– tuńczyk w oliwie, odsączony

– majonez

– kilka świeżo skrojonych krążków pora

– carny piper

Rozdrobnij tuńczyk widelcem na mniejsze kawałki i przełóż go do miski. Wymieszaj bardzo dobrze z majonezem, aż do uzyskania kremowej masy. Posmakuj i dopraw czarnym pieprzem. Masę z tuńczyka rozsmaruj na chlebie i udekoruj krążkami para.

Crostini z Mozzarellą, Cukinią oraz Miętą

Będą Ci potrzebne:

– pokrojony chrupki chleb, najlepiej bagietka

– cukinia, pokrojona na cienkie plastry, grillowana na patelni, skroplona oliwą, odrobiną octu z białego wina, doprawiona pokrojoną świeżą miętą oraz odrobiną soli (najlepiej odstawiona do marynowania przez kilka godzin, jeżeli to możliwe)

– mozzarella*, jedna duża lub kilka małych kulek mozzarelli

– sól morska

– pieprz

– kilka wykałaczek

*Pokrój mozzarellę w plastry i odstaw na około 10 minut przed przygotowaniem crostini, w ten sposób pozbędziesz się zbędnego płynu.

Na kromkach chleba ułóż pierwszą warstwę plastrów cukinii, następnie mozzarelli i udekoruj wierzch mniejszym plasterkiem cukinii. Całość zabezpiecz wykałaczką i dopraw odrobiną soli oraz pieprzu.

Crostini z Kremu z Tuńczyka oraz Chrzanu na Karmelizowanej Czerwonej Cebuli

Będą Ci potrzebne:

– pokrojony chrupki chleb, najlepiej bagietka

– średniej wielkości czerwone cebule, obrane i pokrojone w wąskie półksiężyce

– cukier, przeznacz jedną płaską łyżeczkę na każdą cebulę

– odrobinę octu z czerwonego wina– oliwa

– woda, jeżeli zajdzie take potrzeba

– tuńczyk w oliwie, odsączony

– majonez

– chrzan, w słoiczku lub starty świeży

– carny pieprz

– drobno pokrojone radicchio, cykoria sałatowa (opcjonalnie)

Przygotuj cebule:

Przełóż pokrojone cebule na patelnię, posyp cukrem i skropl niewielką ilością oliwy. Powinny się one powoli gotować na małym ogniu, bez przykrywki. Pamiętaj aby je dość często przemieszać. Proces wymaga trochę cierpliwości ale jest jej wart. Jak tylko cebule zmiękną, skropl je octem według Twojego uznania. Przemieszaj i gotuj tak długo, aż cebule będą się wręcz rozpadały. Podlewaj całość niewielką ilością wody jeżeli będą one przywierały do dna patelni. Jak tylko cebule będą gotowe, zdejmij patelnię z ognia i poczekaj, aż lekko przestygną.

Rozdrobnij tuńczyk widelcem na mniejsze kawałki i przełóż go do miski. Wymieszaj bardzo dobrze z majonezem, aż do uzyskania kremowej masy. Rozpocznij stopniowo dodawać chrzan smakując cały czas miksturę. Na samym końcu dopraw do smaku pieprzem i dodaj radicchio, jeżeli używasz.

Rozsmaruj no kromce chleba warstwę skaramelizowanej cebuli, po czym przykryj ją pastą z tuńczyka.

Crostini z Mortadelą, Słodką Gorgonzolą oraz Pistacjami

Będą Ci potrzebne:

– pokrojony chrupki chleb (najlepiej bagietka), moja delikatna sugestia to podpiec kromki i skroplić je oliwą

– cienkie plastry (bardzo ważne) mortadeli

– ser Gorgonzola Dolce, lub inny niebieski ser, który można wymieszać np. z mascarpone dla stemperowania ostrego posmaku

– pistacje do dekoracji

Ułóż z finezją poszczególne plastry mortadeli na kromkach chleba, przykryj kawałkiem sera i udekoruj pistacjami.

Pachnące Ziarnami Fenkułu Pulpety w Sosie Pomidorowym

Pulpety mogą być serwowane jako cicchetti z wbitą w nie wykałaczką. W przeciwnym razie są one wspaniałe jako danie samo w sobie, podane np. ze świeżą rukolą udekorowaną cienkimi plastrami parmezanu i kawałkiem chrupkiego chleba.

Na około 40 pulpetów:

– 600-650 g mielonej wołowiny

– 400-450 g mielonego mięsa wieprzowego

– 1 łyżka stołowa nasion fenkułu

– połowa małej suchej papryczki chili

– 1 jajko

– 70-80 g tartej bułki

– sól

– pieprz

Na sos:

– 1 cebula, pokrojona na drobną kostkę

– 2 ząbki czosnku, drobno posiekanego

– połowa małej suchej papryczki chili

– 4-5 szczypt suchego oregano

– odrobina cukru

– sól

– 1 l passaty lub obranych pomidorów z puszki

– 3 łyżki stołowe oliwy

Rozpocznij od przygotowania sosu:

W dużym garnku rozgrzej oliwę i dodaj cebulę. Smaż na średnim ogniu po czym dodaj czosnek oraz chili.

Smaż całość, mieszając często aby czosnek się nie przypalił, aż do momentu jak cebula się zeszkli. Wlej teraz passatę, dodaj cukier, oregano, sól i trochę pieprzu. Gotuj na średnim ogniu bez przykrywki.

Podczas gotowania sosu, zabierz się za pulpety.

Na patelni podgrzej nasiona kopru wraz z papryczkę chili, tak aż rozpoczną one wydzielać aromat. Zdejmij patelnię z ognia i po kilku minutach zmiel całość w młynku do kawy lub przypraw.

W dużej misce wymieszaj bardzo dokładnie za pomocą rąk wszystkie składniki na pulpety wraz ze zmielonymi przyprawami.

Rozpocznij formować w dłoniach kulki o wielkości zbliżonej do orzecha laskowego. Wrzucaj uformowane pulpety, jeden po drugim, do garnka z gotującym się sosem. Delikatnie wymieszaj całość lub potrząśnij garnkiem, tak aby umożliwić przykrycie jak największej ilości pulpetów sosem. Nie przejmuj się, jeśli nie będą one od razu wszystkie pokryte sosem, to się zmieni podczas gotowania.

Gotuj pod przykrywką przez minimum 1 h mieszając całość co 15 minute.

Posmakuj sos i dopraw solą oraz pieprzem według uznania.

First Autumn in Venice

October 18, 2020

Autumn is here. The time of year that I had been waiting for perhaps the most.

Of course I love summer too, to be able to feel the sun kissing your skin, long warm evenings on the terrace, a dip in the sea and a different lighter kind of food and cooking as well as a bellini for an aperitivo made of fresh, ripe white peaches at their best.

I absolutely adore chilly and crispy mornings and I have always loved watching a place wake up. It doesn’t mean to be out there at 6am and seeing an empty place. It’s about the whole process and ritual of the first morning coffee (currently still being able to have on the terrace), first cornetto or brioche and their smells travelling incorruptibly along the narrow allies, the opening of your local news agent’s, people on the way to work, markets or while running errands. The air and the water, in the case of Venice, feel so fresh, clean and unspoiled. This particular part of the day lasts only for a few moments, it disappears almost if it was touched by a magic wand and the dream is over.

To make our mornings complete, the long awaited opening of the “little pasticceria” slightly hidden from the main thoroughfare, with the best krapfen (as light as air fried doughnut and even more heavenly pastry cream filling) and focaccia Veneziana (fugassa in Venetian dialect) I’ve ever tried has finally opened it’s doors again and it’s “forno”. We gave it the name “little psaticceria” as it is small and cosy and knowing our tendency soon we will rename it to “krapfen and fugassa place”. I’ve grown very fond of Venetian pastries. They are made with such care and finesse but it doesn’t necessarily stand for light. Quite the opposite, they feel velvety rich and the flavours are profound, deep and absolutely irresistible. Once you’ve had your first bite you will be immediately thinking about having another. These are our little treats, guilty pleasures or even sins that I can’t and I don’t want to resist. In Venice, of course, I walk a lot. I’ve always done so. After having passed a few bridges whilst running errands, there isn’t even any shade of guilt left from my indulgence.

I am a great believer and I fallow the rule of eating everything in moderation. There are days of special meals, feasts and way too many krapfens, but then, there are also days of lighter, simpler less rich meals to follow. It seems like a perfect balance to me, a rather greedy person, who loves to cook, eat and read cook books in bed before falling asleep.

Our diet and the way of eating, since moving to Venice, has changed as a natural process of following the local food traditions and the seasons. I must have already mentioned that shopping for fish at the Rialto Market had been my dream. And here I am, after four months along the way, I have “my” market days. Most often it is Tuesday and Saturday, and I like my little routine. For meat I shop near our house at Campo Santa Margherita, fruit and vegetables I select either from the boat at Campo San Barnaba or from one of the stands at the Rialto Market, which I particularly like.Then during the week there are days when we go out. Until now every Friday we would travel to Burano, a little fishing island in the lagoon, so distinctive with its colourful houses. The restaurant Al Gatto Nero da Ruggero, where you can sit by a peaceful canal and where I’ve learned about cooking fish in prosecco, giving it a sweeter and a very pleasant note, was our destination for dinner on warmer evenings. We loved the experience of eating outdoors despite the sudden weather changing conditions. It’s all a part of the experience of living on a lagoon. Trattoria da Romano is another place, where we’ve had lovely and delicious dinners so far. These are two institutions, establishments on the island which in my opinion are really worthwhile visiting (and making an effort of setting off on a 40 min journey by a vaporetto from the Fondamenta Nove stop). A very particular dish to try is Risotto ai Gò, which may seem a very simple dish but it is it’s simplicity which makes it so special. In Burano it is called Risotto alla Buranella and it’s secret lies in the stock, prepared from little fish which live only in the lagoon called ghiozzo. Perhaps not the most beautiful fish to look at but is so rich in flavour.

Last Saturday we went for a day trip to the island of Chioggia. Weekends have been quite busy in Venice but Chioggia is less of a tourist destination. It is actually the home of the largest fishing fleet in Italy. It’s canals were calm and unspoiled with a few friendly locals passing by, which only made our lunch al fresco more special.

With the vaporetto line number 1 we arrived to Lido. From there we took the bus, line 11, which takes you the entire way to Chioggia. By the entire way I mean the bus being transported later on a ferry, after that reaching Pellestrina and then taking another boat waiting for the bus to take us finally to Chioggia. A smooth and well organised trip provided by public transport. It takes about two hours to get there from Venice, but we had so much fun.

On one of the occasions whilst discussing with the Dégustateur food in Italy and the vast choice of produce available, we agreed that the autumn for us is the most flavoursome and varied time of year.

Plums and apples to bake with. Chestnuts, walnuts and hazelnuts to follow. Pumpkin, cavolo nero and pomegranates. Mushrooms and truffles.Then the artichoke season starts along with all manner of radicchio from Veneto. On top of that I have just managed to buy the first puntarelle of the season at the next door barge at Campo San Barnaba.

I have been tasting and cooking a lot of local specialities, either by reproducing the flavours I’ve come across in trattorias or restaurants and asking questions or going through many older cook books with no pictures but being a mine of ideas and inspiration. We particularly love scallops. Apart from having them very often on a slightly spicier note pan fried witch chorizo or smoked paprika, I’ve been making them also the Venetian way. With time resulting in my own close interpretation of the tradition. Here I mean scallops au gratin or baked in a leek and prosecco sauce for example. Baked fish in salt is always a treat for us and I prepare it very often. We’ve recently had trout with herbs in cartoccio (au papillote) and moscardini in ever so slightly spicy tomato sauce with olives (olive tagiasche to be precise).

I’ve made my first proper attempt to cook bouliabase, a very well known french fish soup. I asked my fish monger and he gave me three John Dory heads from which I prepared a very good stock, a crucial step towards preparing the dish. I finally made a use of the Pastis de Marselle, which I had bought a long time ago in France with exactly that purpose in mind. I was rather taken by the result and I will be making it again, most likely this week.

Fondi di carciofi, artichoke hearts play a very important role in the Venetian diet as well as when I want to quickly conjure up a lunch or dinner without too much planning. The fondi are readily available here in the markets and they are already prepared for you, but it doesn’t take a lot of effort to prepare the artichokes yourself. I cook them with enough stock, light chicken stock being my favourite, to dip a lovely crunchy bread into. Some gorgonzola dolce and a few slices of bresaola, a glass of Prosecco perhaps and to me, a very delectable meal is ready.

A radicchio, smoked pancetta and borlotti bean salad is a must try. It’s really worth it and so representative of the Veneto region. Use any radicchio you can find. I’ve noticed that many kinds of radicchio have become more accessible, popular and easier to find in grocery stores outside of Italy.

Occasionally, when I stay at home for a few days on my own, I cook myself chicken with chanterelle mushrooms. Normally I’d buy chicken legs which have so much more depth and cook them slowly, but during the days when it’s just me I like something quick. Instead, I cut a chicken breast into fairly thick slices and pan fry them with chanterelle mushrooms. It’s my latest favourite especially when finished with a few drops of Marsala. Oh, and some Pattate alla Veneziana to go with it. Love the combination.

Once you stay in Venice for a couple of days you will notice that polenta is very present in the local way of eating. For me it is a comfort food of Northern Italy. There are many ways of eating it: cold, cut and char grilled or as a creamy warm accompaniment to the protein.
Baking with polenta is no exception. Upon our arrival to Venice we discovered zaletti (polenta, raisin and grappa biscuits).They gain the yellow colour from the yellow polenta and in fact, in Venetian dialect, they translate to „little yellow” (biscuits).

Very often the raisins are pre-soaked in grappa but you can use marsala or rum instead if you don’t have grappa to hand. Giving zaletti an oval shape is traditional, but you could always be creative and make them round or of a shape of a walnut. Grating some lemon zest into the dough and adding some vanilla will only make them more delectable and I hope you will enjoy them too.

Witaj Wenecjo!

August 5, 2020

Rzeczą piękną jest snucie marzeń oraz budowanie planów. Czasami te marzenia się spełniają, a czasami nie, c’est la vie.

Nadal nie mogę uwierzyć, że tutaj jesteśmy. Kilka lat temu narodziła się nam początkowa, mało wyraźna idea zamieszkania właśnie w Wenecji. Po kolejnej wizycie w La Serenissima ta cały czas żywa idea rozpoczęła ewoluować i przerodziła się w coś, co rozpoczęło przybierać kształt planu przeprowadzki do Wenecji. Słyszałam tyle komentarzy czy uwag odnośnie nieprzyjemnej woni kanałów, zanikających mieszkańcach, masowej turystyce oraz wysokiej wilgotności powietrza lub trudnych zimowych miesiącach. Natomiast z bardziej pozytywnej strony pojawiły się ciepłe słowa zachęty i najlepsze życzenia na nadchodzący dla nas nowy rozdział.

Jesteśmy już w Wenecji, gotowi przyjąć i przeżyć ją taką, jaka ona jest. Nie budowałam żadnych oczekiwań przed naszym przyjazdem. Wydaje mi się, że utworzone w naszej głowie oczekiwania mogą ograniczać głębię doświadczeń i stać się wynikiem wielu frustracji oraz rozczarowań, szczególnie gdy poprzeczka została ustawiona zbyt wysoko. Wolę raczej mieć nadzieję aby móc zwać Wenecję moim domem i stać się jej częścią.

Do Wenecji dotarliśmy, lekko powiedziawszy, troszkę zmęczeni organizowaniem pakowania naszego dobytku oraz całej przeprowadzki, która nie potoczyła się dokładnie zgodnie z planem. Tego dnia padało w Wenecji przez cały dzień i był przypływ tzw. wysokiej wody (l’acqua alta). Zaryzykowaliśmy i zdecydowaliśmy się na dostarczenie kartonów nadal tego samego dnia. Moja ukochana marmurowa płyta na stół musiała zatrzymać łódkę transportującą ją na wielu mostach, nie dotarła ona do mnie tak jak ją pamiętałam. Być może są to uroki posiadanie zbyt wielu rzeczy.
Nasze kartony były przemoknięte, prawie rozpadające się i ułożone jeden na drugim w nowym mieszkaniu. Rozpoczęłam je rozpakowywać, tyle, na ile wystarczyło mi sił, i mówimy tutaj o wielu, może nawet zbyt wielu pakunkach.

Byliśmy głodni i potrzebowaliśmy czegoś na mały lunch. Do Wenecji przybyliśmy porannym pociągiem, i ku naszemu zdziwieniu podczas pierwszej podróży podczas koronawirusa niemalże wszystko na stacji było zamknięte, niemożliwe było też kupienie kawy ani herbaty w pociągu.
Wzięliśmy zatem parasol w rękę, wkroczyliśmy na Campo San Barnaba i natknęliśmy się na przemiłe rodzinnie prowadzone miejsce, gdzie delektowaliśmy się tramezzino, małymi kanapkami w kształcie trójkąta, pełne finezji i kreatywności. Właściciele tego miejsca byli szczęśliwi usłyszeć obcy język. Było to na początku czerwca, zaraz po otwarciu regionów Włoch oraz granic dla swobodnego przemieszczania się. Okoliczni restauratorzy byli lekko dociekliwi, wyłącznie aby dowiedzieć się kto przyjeżdża do Wenecji, skąd oraz jakim środkiem transportu. Przyjeżdżając do Wenecji z Rzymu pociągiem nie odhaczyliśmy żadnego punktu, ale byliśmy za to przemile przywitani.

Następnego dnia, porankiem, nie mogliśmy przegapić wycieczki na targ rybny przy moście Rialto. Jedna z głównych przyczyn naszej przeprowadzki do Wenecji. Marzyłam o robieniu zakupów na tym rynku przez wiele miesięcy. Wybór jest tak duży u wielu sprzedawców. Być może nieco uboższy podczas ciepłych wakacyjnych miesięcy, nie wspominając o oczywistych konsekwencjach koronawirusa. Za każdym razem byliśmy zaskoczeni ilością pięknie wyeksponowanych lokalnych produktów, przeważnie pochodzących z wyspy Sant’ Erasmo, sadu i ogrodu warzywnego Wenecji.Oprócz stoisk rybnych oraz owocowo-warzywnych, dookoła rynku jest wiele sklepików, w których można kupić prawie wszytko co można by chcieć lub jest potrzebne do gotowania.
Ja nadal się uczę po nich poruszać, co jest częścią całej zabawy.

Kolejna rzecz, którą absolutnie kocham w Wenecji są to jej liczne cukiernie pasticcerie. Poranny rytuał filiżanki kawy oraz jeszcze ciepłe wypieki prosto z piekarni jest czymś, o czym myślę i już nie mogę doczekać kolejnego dnia przed pójściem spać. Przyznaję, że uwielbiam te ciepłe wypieki spożywać w domu, na balkonie z widokiem na skąpany w porannym słońcu kanał, przy którym mieszkamy. Ta poranna przyjemność może dobiec końca jak tylko nadejdzie zima. Zawsze uwielbiałam włoskie rogaliki z kremem budyniowym cornetti alla crema, ale im więcej lokalnych cukierni odkrywam, tym więcej mam nowych ulubionych słodkości danego tygodnia. Tak, czuję się rozpieszczona pod względem wyboru.

Ale pond wszystko, to mgliste i romantyczne zjawiska atmosferyczne przyciągnęły nas do La Serenissima najbardziej.

Prawie od razu po naszym przyjeździe wsiedliśmy w vaporetto i udaliśmy się na maleńką wyspę Torcello, a tam do Locanda Cipriani. Jest to miejsce, w którym się zakochaliśmy podczas Noworocznej wizyty kilka lat temu. Podczas zimowego, chłodnego ale słonecznego dnia o rześkim powietrzu. Pyszne jedzenie, wspaniałe wino oraz rozpalony kominek nieopodal. Przy tej okazji jakkolwiek, wyspa była tętniąca życiem oraz miejscem spotkań mieszkańców laguny. Zjawisko, którego przez długi czas nie widziałam ze względu na lockdown i kolejne ograniczenia. Nasz stolik tym razem znajdował w przepięknie utrzymanym ogrodzie. Dotarliśmy do niego w samą porę, zanim rozeszło się lekkie zachmurzenie i zrobiło się bardzo ciepło. Przekąska, smażone kwiaty cukinii w lekkim i chrupkim cieście, wypełnione nadzieniem z krewetek, była najlepsza jaką kiedykolwiek posmakowałam.

Pomimo, iż znaliśmy już Wenecję do pewnego stopnia przed naszym oficjalnym przyjazdem już nie jako turyści, znajdowanie miejsc na tramezzino, aperittivo czy kolację, jest to dla nas ogromna przyjemność i element całego doświadczenia. Jedzenie jest tutaj tak odmienne od tego, do którego przywykliśmy w Rzymie. Za którym, muszę przyznać że, tęsknię i z chęcią powrócę do ulubionych potrawym w mojej niewielkiej weneckiej kuchni. To właśnie w Wiecznym Mieście spędziliśmy prawie pięć niezapomnianych lat, jednocześnie naszych pierwszych lat we Włoszech. Wspomnienia, które trzymam w sercu są wielkie i wypełnione nostalgią.

Moja wenecka kuchnia jest mniejsza od tej, którą miałam w Rzymie, ale jest ona bardzo słodka.
Pomimo wielkiej przyjemności stołowania się na mieście, udaję się na rynek regularnie. Specjały jak langusty czy przegrzebki początkowo dominowały w koszyku z zakupami. Surowe langusty skroplone dobrą oliwą oraz sokiem z cytryny nie mają sobie równych. Za przegrzebkami w szczególności się stęskniłam od momentu wyjazdu z Anglii. Nie są one po prostu tutaj popularne ani łatwo dostępne. Uwielbiam podawać je z podsmażonym hiszpańskim chorizo, hojnie skroplone sokiem z cytryny i udekorowane świeżą kolendrą.

Bardzo często raczymy się pieczoną rybą w soli. Jest to fantastyczny i bardzo prosty sposób zatrzymujący wilgoć mięsa poprzez pieczenie w skorupie z soli, w której otoczona jest ryba. Nawet jak pozostawimy rybę kilka minut dłużej w piekarniku, będzie ona nadal soczysta i przepyszna.

Niedawno pojawiły się na naszym stole filety z dorsza zapiekane pod pierzynką ze świeżych ziół oraz orzechów włoskich. Jest to kolejny, nieskomplikowany lokalny przepis, którym się chciałam z Wami podzielić. Tak przygotowanego dorsza lubię podawać z zieloną sałatką i cienkimi plastrami surowego chrupkiego kopru włoskiego.

Również na blogu pojawił się przepis na gamberi in saor, wenecki sposób na podanie krewetek w słodko-kwaśnym sosie z cebulą, rodzynkami oraz orzeszkami piniowymi. Tradycja woła o sardele, ale również bardzo często zastępuje się je krewetkami lub nawet langustami, w bardziej luksusowym wariancie.

Ponadto ugotowałam nam, po raz pierwszy, ragù z kaczki, podane z jajecznym makaronem pappardelle oraz pojawiły się pieczone udka kaczki z pieczonymi śliwkami w czerwonym winie.
Delikatne i miękkie gnocchi pokryte słodkim sosem z pieniącego się masła z cynamonem oraz cukrem, są dla mnie ostatecznym “comfort food” z regionu Veneto.

Nowy przepis na słodkości to semifreddo z miodem, orzechami włoskimi oraz winem marsala (moim ulubionym), udekorowane słodkimi figami, jeżeli są one w sezonie. Perfekcyjny letni (ale nie tylko) chłodny deser, niesamowicie szybki, nadający się na każdą okazję.Wystarczy wyjąć go kilka minut przed podaniem z zamrażalnika i udekorować owocami lub pokruszonymi migdałowymi ciasteczkami amaretti.

I tak właśnie znaleźliśmy się w Wenecji, nie wiedząc jeszcze nawet na jak długo.
Nadal jest tutaj spokojnie i przepięknie. Stopniowo i powolnie napływają turyści, przywracając to miasto do życia.

Piękny, pusty ale jednak smutny Rzym

July 9, 2020

Nie byłam tutaj ostatnio bardzo obecna i tęskno mi za tym. Dużo się wydarzyło w ostatnich tygodniach oraz miesiącach, a niespodziewany brak dostępu do internetu powstrzymał mnie od wpisów na blogu przez jakiś czas (jakkolwiek, starałam się, w ramach możliwości, być aktywna na moim koncie na Instagramie).

Na sam początek, pomyślałam, aby podzielić się kilkoma słowami o rozpoczęciu lockdown we Włoszech. Obecnie granice są już otwarte, ale nadal jest daleko od tego, co było przed Covid-19.
Brak turystów oraz wszechobecnego chaosu może wydawać się wspaniałym widokiem i doświadczeniem, ale dla wielu osób nie jest on taki. Restauratorzy, hotelarze, sklepikarze, oni wszyscy cierpią z braku turystów.

Mieliśmy zarezerwowane bilety z Rzymu do Londynu. Wieczorem, w przeddzień wyjazdu, czekając na kolejny odcinek “Commissario Montalbano” w telewizji, pokazana została przemowa Premiera Giuseppe Conte. Od tego momentu całe Włochy stały się tzw. czerwoną strefą (początkowo tylko Lombardia była nią objęta). W następnej kolejności nasz lot został odwołany a samą wiadomość od lini lotniczych otrzymaliśmy kilka godzin przed przewidzianym odlotem.
Po chwili przetrawienia tej informacji rozpoczęliśmy odwoływać wszystkie spotkania i wizyty, które mieliśmy umówione w Londynie. Jako że nic już nie mogliśmy na to poradzić, poszłam pobiegać w Parku Villa Borghese, po raz ostatni zanim wszystkie parki zostały zamknięte. Nie trzeba chyba dodawać, że zaraz po tym, wszystkie centra sportowe, restauracje (które w danej chwili mogły być już tylko otwarte na porę obiadową) i praktycznie wszystkie inne biznesy również musiały zawiesić swoją działalność.

Po moim aktywnym poranku w parku postanowiliśmy dogodzić sobie spacerem na, przepyszny i niezapomniany lunch, ostatni przed rozpoczęciem prawdziwego lockdown.Udaliśmy się pieszo z naszego domu przy Piazza del Popolo w kierunku Testaccio, na najlepsze
“cacio e pepe “ i jagnięcinę w mieście w “Felice a Testaccio”. Nigdy nie zamawiam mniejszej porcji makaronu w tym miejscu, jest za dobry. Ponadto, godzinny spacer w jedną stronę pomaga w pozbyciu się wyrzutów sumienia po zjedzeniu hojnej porcji makaronu tonnarelli w kremowym sosie z sera Pecorino szczodrze doprawionym świeżo mielonym czarnym pieprzem.

Wzgórze Awntynu jakkolwiek, stało się naszą obsesją oraz drogą w kierunku Testaccio.
To bardzo eleganckie wzgórze Rzymu jest jednym z najsłodszych, przytulnych i cichych zakątków Rzymu. Nie ma tam cienia sklepu, są tylko przepiękne rezydenckie wille. Do tego Ogród Pomarańczy może się pochwalić wspaniałą panoramą na Rzym, szczególnie romantyczną podczas zachodu słońca. W ciągu dnia prawie zawsze natknęliśmy się tam na podjadającą trawę udomowioną i najbardziej fotografowaną świnię.

Awentyn to miejsce, gdzie czeka się spokojnie w kolejce aby spocząć swój policzek oraz oko na drzwiach Villa del Priorate di Malta ze słynną dziurką od klucza, przez którą w niespotykanej perspektywie wzdłuż alejki ogrodów Giardini dell’Ordine można podziwiać kopułę Bazyliki Św. Piotra. Tym razem nie było kolejek, tylko my. W drodze powrotnej z naszego obiadu już w tym miejscu stał zaparkowany samochód carabinieri, rozpoczynając tym samym wprowadzenie w życie pierwszego etapu lockdown. Kolejna perełka tego wzgórza to Ogród Różany, najprzyjemniejszy dla oka w kwietniu, gdy róże kwitną i pięknie pachną. Niestety, w tym roku we Włoszech o tej porze byliśmy już w pełnym etapie tzw. zostań w domu (lockdown).

Od pierwszych dni marca do 4 maja obowiązywała zasada 200 metrów, innymi słowy dozwolone było tylko wyjście do najbliższego sklepu spożywczego lub apteki. Dalsze przemieszczanie się obejmowało podróż do pracy, względy zdrowotne lub absolutną konieczność.
Obecność policji była wyraźnie odczuwalna. Trzeba było mieć przy sobie dokument tożsamości oraz wypełniony egzemplarz “autocertificazione” przy każdym wyjściu z domu, podając informacje skąd, z jakiej przyczyny i dokąd się udajemy. I uwierzcie mi na słowo, nie było to najmilsze doświadczenie być zatrzymanym i nie mieć tych dokumentów ze sobą.

Tłumy turystów odpuściły już dobry tydzień przed wprowadzeniem lockdown. Wykorzystaliśmy ten czas i odwiedziliśmy ponownie Wzgórze Palatyńskie oraz Muzea Watykańskie w dwa oddzielne dni.
Wyszliśmy z domu w miarę wcześnie i po prostu cieszyliśmy się ze spokojnego spaceru i oczywiście braku kolejek po bilety. Mówiąc prawdę, to były jedne z najprzyjemniejszych dni w Rzymie. Naprawdę niezapomniane chwile.

Podczas najbardziej ścisłego okresu pandemii robiliśmy zakupy spożywcze prawie codziennie. Potrzeba oddechu świeżego powietrza oraz kontakt międzyludzki (w tym przypadku głównie z samymi sprzedawcami) była silniejsza od wygodnej i darmowej usługi dostarczenia zakupów do domu. Bardzo zabawnym było zaobserwować na samym początku brak jakichkolwiek kolejek na przykład do „mojego” rzeźnika, po czym już po tygodniu 20-30 minutowa linia zakupowiczów zaczęła się pojawiać. Chęć osobiście robionych zakupów oraz wymówka wyjścia z domu była już silniejsza dla wielu.
Byłam wręcz zdumiona jak efektywnie funkcjonował cały łańcuch spożywczy podczas tak trudnego i nieprzewidywalnego momentu. Nie doświadczyliśmy masowo robionych zakupów ani robienia zapasów. Być może raz spostrzegłam brak mąki 00 na półkach. Mogłoby się wręcz wydawać, że każdy posiadający wolny czas (lub nie) zamienił się w domowego piekarza. Świerze drożdże były nie do zdobycia, co akurat nie odbiegało od normalności. Nie, nie piekłam własnego chleba. Codziennie wspierałam moją ulubioną piekarnię Forno Roscioli, poza tym, uwielbiam samą drogę po świeży chleb. Moje liczne domowe posiłki na przemian zastępowałam już gotowymi (przeważnie tylko do odgrzania), z ulubionego miejsca, które nigdy nie zawodzi.

Ten czas pozostania w domu dał mi możliwość, i tak też postanowiłam go wykorzystać, do przetestowania nowych przepisów lub powrócić do tych, które od zawsze chciałam wypróbować ja np.: vitello tonnato lub doprowadzić do perfekcji tarte tatin, na której punkcie dostaliśmy obsesji.
Gościły również gnocchi z regionu Veneto z masłem, cukrem i cynamonem, cienkie plastry wieprzowe zapiekane ze szpinakiem i orzechami, gnocchi z semoliny oraz ragu z włoską kiełbasą i przyprawami (Sardynia), sycylijskie pieczone zrazy cielęce przekładne liściem laurowym,
makaron tonnarelli cacio e pepe, tatar wołowy i wiele więcej.

Każdy kraj przechodzi przez ten okres pandemii w lekko odmiennej formie, w zależności od przyjętej polityki przez dany rząd.
Dla nikogo nie był i nie jest to łatwy czas. Niektórzy obchodzili swoje urodziny w samotności. Akurat moje urodziny były w marcu, ale nie wydawał mi się to odpowiedni moment do świętowania. Jakkolwiek upiekłam tort, stracciatella pavlova, co było bardziej okazją do zjedzenia czegoś słodkiego i wypróbowania nowego przepisu. Niektórzy z nas stracili swoich bliskich, bez możliwości okazania ostatniego wyrazu szacunku i pożegnania danej osoby. Święta Wielkanocne bez rodziny nie pachniały Świętami. Rzym miał najpiękniejszą pogodę na Wielkanoc od lat, niestety można było się nią raczyć z tarasu lub tylko przez okno, w większości przypadków.
Lista być może nie ma końca. Wszyscy niespokojnie z niecierpliwością wyczekiwaliśmy stopniowego „otwarcia” granic na poszczególne regiony Włoch i kraje, z wielką nadzieją na powrót do normalności, lub tak zwanej nowej normalności.
Nareszcie nadszedł czwarty maja. Mogliśmy swobodniej poruszać się po Rzymie (obowiązywała zasada 10 km) ale pozostał nadal obowiązek noszenia dokumentów i auto-certyfikacji.
Parki ku mojemu ogromnemu zadowoleniu zostały otwarte. Nigdy nie widziałam wcześniej bardziej tłocznego parku Villa Borghese o ósmej rano. Wszystko się uspokoiło w ciągu kolejnych dni a dzieci szczególnie nie mogły się nacieszyć wolnością.

Początkowo robienie zdjęć tak naprawdę nie było dozwolone, policja często prosiła, aby przestać. Najprawdopodobniej robienie zdjęć nie zaliczało się do podstawowych potrzeb jak robienie zakupów lub pójścia do apteki. Nawet dziennikarze mieli dokładnie sprawdzane swoje licencje. Nieco później te restrykcje się złagodziły ale nie w okolicy Fontanny di Trevi. Reprezentacja policji była bardziej liczna od gromadzących się tam osób. Ponieważ przestrzeń dookoła fontanny jest wąska, celem było zapobiec jakiejkolwiek formie zgromadzenia.

Noszenie masek, przynajmniej w Lacjum, było i nadal jest obowiązkowe w przestrzeniach zamkniętych jak na przykład: sklep, środki komunikacji publicznej, muzeum lub w sytuacjach w których nie można zachować odległości jednego metra od drugiej osoby.
Następnie nadeszły daty na otwarcie innych działalności jak salony fryzjerskie oraz restauracje. Od samego rana krążyłam dookoła najbliższego salonu fryzjerskiego aby umówić nas oboje na wizytę. Udało się. Naszego szczęścia nie było umiaru. Czuliśmy się jak nowo narodzeni, odświeżeni oraz reprezentacyjni. Zarezerwowaliśmy stolik w lokalnej osterii, bardzo dobrze uczęszczanej, również tego wieczoru. Po Rzymie spacerowała Virginia Raggi (prezydent miasta) obserwując atmosferę i życząc smacznego. Czytając gazety następnego dnia, okazało się, że tylko 10% restauracji postanowiło otworzyć swoje drzwi. Nowe zasady bezpieczeństwa i brak turystów zmusiły wielu restauratorów do poczekania. Nadal niektóre restauracje są zamknięte.
Rzym w maju stał się miastem rowerzystów. Zredukowany ruch samochodowy na ulicach umożliwił spokojne i bezpieczne przejażdżki dla całych rodzin. Rzymianie mieli Wieczne Miasto dla siebie, coś wspaniałego.

Na samym początku tego nowego etapu tylko jedno miejsce na Piazza Rotonda (gdzie znajduje się Panteon) serwowało kawę i rogaliki na śniadanie. Wydaje się to może bardzo przyziemne i proste, ale szliśmy tam na kawę prawie codziennie. Było to wręcz magiczne, tylko my, kilku pracowników rządowych i Panteon. Niebawem to się oczywiście zmieniło, a niedziela niewiele się różniła od czasów z przed Covid, swobodnie mówiąc.

Nie mam zwyczaju częstego zabierania ze sobą aparatu fotograficznego. To musi byś wręcz okazja, abym go wzięła. Należę do grupy tych osób, które chodzą dużo, zabierając ze sobą telefon, klucze i kilka monet. Ponadto, aparat staje się dla mnie uciążliwy podczas infernalnego rzymskiego lata. Ale ponad wszystko, uwielbiam doświadczać dane miejsce tu i teraz, zapamiętać je w moim sercu. Skupianie się na zrobieniu „perfekcyjnego zdjęcia” psuje dany moment, jak dla mnie, nieprofesjonalnego fotografa, delikatnie to ujmując.

Osobiście uważam za nieodpowiednie dla chwili gloryfikowanie zdjęć pustych miejsc i atrakcji turystycznych podczas tak trudnego czasu, w którym się znaleźliśmy. Tak, to prawda, jest to wspaniałe doświadczenie widzieć te zazwyczaj oblegane miejsca w mieście jak Rzym puste, ale jednocześnie wiążą się one z wielkim smutkiem, za którym stoi pandemia. W mojej skromnej opinii, ciche podziwianie danego miejsca byłoby bardziej odpowiednie dla danej chwili.

W następnej kolejności zostały otwarte muzea, ale nie wszystkie, sklepy i nareszcie poszczególne regiony Włoch, dla swobodnego przemieszczanie się. Idąc z rana obejrzeć wystawę dzieł Raffaello, Dégustateur zrobił mi kilka zdjęć na pustych schodach przy Piazza Di Spagna, w ramach zapamiętania tego szczęśliwego momentu. To było tuż przed dziewiątą rano. Za pewno wiesz, że La Scalinata jest chyba najbardziej odwiedzanym miejscem w Rzymie i pełna gwaru. Na pewno przed rozpowszechnieniem się koronawirusa. Czasami było tyle ludzi dookoła, że unikałam przechodzenia obok. Na szczęście mieszkając blisko, nie przeszkadzało mi to. Schody nadal się zapełniają, aktualnie głównie w weekendy, ale też znaną przez wszystkich regułą jest to, że z rana większość miejsc jest wolnych od tłumów.

Przez przypadek nie tak dawno temu znalazłam na półce w sklepie świeże drożdże. Zawahałam się, ale kupiłam je. Niestety nie udało mi się ich wykorzystać i ze smutkiem je wyrzuciłam. Najwidoczniej mamy już mniej domowych piekarzy. Jest to pozytywny znak, sygnalizujący nadejście etapu, gdzie większość z nas może już rozwijać swoje aktywności poza murami domu.

Kulinarna podróż do Toskanii

March 31, 2020

Pisałam ten post w myślach już od dłuższego czasu. Wewnątrz czuję, że jest on jeszcze niedokończony, ale pomimo to postanowiłam go tutaj opublikować. Będę wyczekiwała momentu, który pozwoli mi na dokończenie tego, co tutaj rozpoczęłam.
Początkowo zwlekałam nieco z poukładaniem kilku zdań w jedną całość ponieważ mieliśmy w planach podróż do Florencji i prawdopodobnie do Montepulciano pod koniec lutego. Wydaje mi się, że szukałam inspiracji oraz posmakowania nowych dań. Toskanię do chwili obecnej odwiedzaliśmy dość regularnie o różnych porach roku. Dla mniej jest ona najbardziej urocza jesienią oraz wczesną wiosną, kiedy wzgórza otula poranna i popołudniowa mgła, kiedy mogę delektować się dookoła ziemistymi zapachami oraz kiedy kawałek mięsa przygotowany na grillu ze świeżym rozmarynem i podany z kieliszkiem eleganckiego czerwonego wina nigdy nie smakował lepiej. Ale to powiedziawszy czując teraz na skórze bryzę morską przenoszę się w czasie do naszych letnich posiłków: makaron z małżami, krewetkami i langustami (najlepsza z owocami morza jaką chyba jadłam), tatar z czerwonych krewetek udekorowany niewielką porcją burraty, pieczona w całości ryba w soli lub sosie pomidorowym podana z plastrami surowego fenkułu, jedzona w uroczej restauracji delektując się orzeźwiającym dobrze schłodzonym winem musującym i oglądając zachód słońca.

Niestety, podczas obecnej sytuacji szybko rozprzestrzeniającego się koronawirusa musieliśmy jak wszyscy zmienić plany, a właściwie odwołać.

Nie możemy pojechać, ale mogę przynieść niektóre smaki na nasz stół.

Kuchnia toskańska o długiej kulinarnej tradycji i głęboko zakorzenionym lokalnym duchu jest reprezentowana przez to, co jest dostępne do zjedzenie i to dobrze ugotowane. Jest to kuchnia chleba i tego, co daje ziemia, faworyzując proces długiego i powolnego gotowania. Jest synonimem tych dań mięsnych, do których Toskańczycy maja szczególne zamiłowanie: podroby z kurczaka, lampredotto lub flaczki, wołowina rasy Chianina, wieprzowina Cinta Cenese i dziczyzna.
Przywarła do Toskańczyków nazwa mangiafagioli (ci co mają w nawyku jedzenie fasoli) ponieważ fasola, bób, ciecierzyca oraz soczewica goszczą niezmiernie często na kuchennym stole. Chleb jest wręcz święty w tym regionie Włoch i wykorzystany w nieskończonej ilości sposobów. Dania jak panzanella, papa di pomodoro or carabaccia (gęsta zupa pomidorowa i cebulowa) oraz ribollita są oparte właśnie na chlebie. Ribollita, przy okazji, w dniu jej przygotowania jest tylko zupą z chlebem. Ale ten proces ponownego odgrzania, ri-bollire, następnego dnia jest kluczowym składnikiem, bez którego o tej zupie by się nawet nie mówiło.

La Toscana, duży i zróżnicowany region, kiedyś kolebka Renesansu, dzisiaj jeden z regionów o największej koncentracji dzieł sztuki. Położenie geograficzne bez wątpienia ma wpływ na różnorodność produktów, a te z kolei na różnorodność kuchni z podziałem na dania rybne i mięsne. Produkt i smaki tego co daje ziemia są traktowane z szacunkiem bez zatracenia swojego charakteru. Na Toskanię można patrzeć jak na mozaikę lokalnych tradycji często przeplatających i wymieniających się napływami sąsiednich regionów. To kuchnia oparta na jedynie kilku fundamentalnych składnikach jak rustykalny toskański chleb na przykład, dziś znany na przestrzeni całych Włoch. Jego cechą i ogromną zaletą jest brak soli co pozwala na idealne połączenie z innymi, bardziej wyrazistymi w smaku dodatkami i oczywiście ze słonymi szynkami prosciutto crudo oraz salami. Opieczone na grillu kromki chleba casareccio, natarte surowym czosnkiem i skroplone lokalną oliwą są esencją kuchni toskańskiej w jej najprostszej formie.
La cucina toscana (kuchnia toskańska) może być zarazem prosta jak i wyrafinowana, rustykalna i arystokratyczna i ta filozofia odnosi się również do słodkości, szczególnie jak użyte jest Vin Santo lub mąka kasztanowa.

Te kilka powyżej napisanych słów napełnione są napływającą stopniowo nostalgią, którą czuję myśląc o tym zróżnicowanym regionie, gdzie tak wiele jeszcze jest do zobaczenia, odkrycia, posmakowania i nauczenia się. Tęsknię za tymi świeżymi zapachami ziemi, grzybów porcini, wolno gotowanej dziczyzny w sosie, mięsnym ragù z domowym makaronem pappardelle, caciucco (danie na bazie różnego rodzaju ryb oraz sosu pomidorowego) oraz wieloma innymi potrawami, które są jeszcze dla mnie nieznane.

Obecnie, w punkcie kulminacyjnym koronawirusa i ograniczonej swobodzie wychodzenia z domu i przemieszczania się życzę nam wszystkim abyśmy pozostali zdrowi a nakaz pozostania w domu wkrótce się skończy.

Mieszkamy w Historycznym Centrum Rzymu i mogę podzielić się swoimi doświadczeniami tylko z tej części miasta. Mamy kilka małych supermarketów spożywczych, które pracuję bardzo ciężko aby zapewnić nam dostęp do na prawdę szerokiej, praktycznie niezmienionej, gamy produktów przestrzegając przy tym szybko zmieniające się regulacje. Prawie wszystkie produkty są dostępne (oprócz świeżych drożdży, których zdobycie i tak graniczyło z cudem), nikt nie wpada w panikę, może za wyjątkiem kilku obcokrajowców na samym początku nierozumiejących języka, za co nie można ich winić. Wszyscy czekamy na zewnątrz w kolejce zachowując zasadę odstępu jednego metra. Niektórzy sprzedawcy owoców i warzyw zamknęli swoje stragany, niestety na Campo de’ Fiori panują pustki ale nadal jest wielu innych indywidualnych sklepów i sprzedawców, dla których mam ogromny podziw. Rzeźnicy oraz sprzedawcy ryb pokazują swoją pasję do swojej pracy i wręcz zaskakują szerokim wyborem. Stopniowo ulice napełniły się pustką i większość mieszkańców pozostaje w swoich domach, zasady są w znacznej większości przypadków przestrzegane a obecność policji jest coraz mniej wyraźna (co odbieram jako pozytywny znak, wychodzimy z domu tylko wtedy, kiedy jest na to wyraźna potrzeba). Przynajmniej w mojej okolicy.

Jak tylko to wszystko się już skończy i nasze życia rozpoczną po mału wracać do normalności, otworzę butelkę najlepszego wina Suprtoskan lub Vino Nobile di Montepulciano jakie mamy w domu (przez lata udało nam się uzbierać małą kolekcję), zrobię domowy makaron pappardelle, który doprawię sosem z szarpanej wołowiny, gotowanej w winie Chianti Classico i uczcimy tą wiadomość w najlepszym towarzystwie.

Ale w międzyczasie, podczas oczekiwanie na zmiany na lepsze, dzielę się kilkoma propozycjami, które szczególnie lubię, wykorzystując składniki, mam nadzieję łatwo dostępne:

~ sałatka z białej fasoli cannellini, tuńczykiem oraz czerwoną cebulą, którą skosztowałam po raz pierwszy kilka lat temu we Florencji i od razu się zakochałam;

~ sałatka ze świeżych surowych karczochów, pokrojonych w cienkie plastry, sera pecorino oraz słodkich gruszek;

~ zupa krem z ciecierzycy i świeżego rozmarynu;

~ Crostini z wątróbką drobiową oraz Vin Santo;

~ Gnudi con asparagus zafferano / toskańskie kluski ze szpinaku i ricotty w sosie szafranowym oraz szpargami;

~ Stracotto al Chianti Classico / duszona wołowina w winie Chianti Classico;

~ Necci con ricotta / naleśniki z mąki kasztanowej ze słodką ricottą, gruszkami oraz słonym karmelem;


Bezchmurne niebieskie niebo, sezonowe gorzkie warzywa i wyjątkowe czerwone pomarańcze

January 30, 2020

„Tak, w końcu dotarłem do tej stolicy świata! Widzę teraz wszystkie marzenia o mojej młodości…Tylko w Rzymie można zrozumieć Rzym”. Johann Wolfgang von Goethe

Wierzę, że najlepszy czas aby przyjechać, zobaczyć, poczuć i zrozumieć Rzym to zima. Na palcach można zliczyć dni pozbawione czystego bezchmurnego nieba, gdzie słońce pokazuje swoją nieśmiałą twarz jedynie o bardzo wczesnych godzinach a jak tylko rozpocznie ono zachodzić, pozostawia nas z nutą nostalgii i chęcią spędzenia wieczoru w ciepłym domu lub przytulnej osterii.

Wieczne Miasto tuż przed i po okresie świątecznym jest przeznaczone dla jego mieszkańców. Kocham ten czas. Nie tylko dlatego, że uwielbiam mroźne i suche zimowe dni, ale dlatego, że mogę obserwować Rzym w innym, bardziej przejrzystym świetle. Oddycham w nim bardziej swobodnie. Na straganach jak zawsze panuje gwar ale zauważam, iż sprzedawcy wydają się być bardziej zrelaksowani i dostępni. Ja sama zresztą z większą łatwością się po nich poruszam. Najprawdopodobniej dlatego, że rynki i ich stragany w tym okresie nie są atrakcją turystyczna a autentycznym punktem spotkań gdzie można porozmawiać, pośmiać się, poplotkować i oczywiście zrobić zakupy. To powiedziawszy, ogromne zainteresowanie regionalną kuchnią włoską jest bardzo cieszące. Wspaniale jest zaobserwować rosnącą liczbę turystów chcących posmakować i zjeść z dużym smakiem tonnarelli cacio e pepe (moje ulubione rzymskie danie z makaronem), karczochy, które są ważną częścią kuchni rzymskiej, przygotowane na dwa sposoby: alla romana, ugotowane z dodatkiem czosnku, pietruszki i mentuccii oraz alla giudia, czyli głęboko smażone karczochy typu romanesco (do spróbowania nie tylko w dzielnicy żydowskiej). Ponadto mamy przykłady wykorzystania piątej ćwiartki jak: coda alla vaccinara (ogon wołowy) lub trippa alla romana (flaczki). Nareszcie zwraca się uwagę na to, że to guanciale a nie pancetta jest dodawane do słynnej carbonary następnie wykończonej serem Pecorino Romano.

Jedzenie, pasja oraz prostota z jaką Włosi jedzą i gotują jest w ich życiu rzeczą centralną. Wspólny mianownikiem pomiędzy tak zróżnicowanymi regionami Półwyspu Apenińskiego. W Rzymie tradycje, produkty, smaki oraz sposób gotowania klasy pracującej jest bardzo dobrze podtrzymywane i rozpowszechniane.

Cicoria jest chyba najbardziej uwielbianym warzywem w kuchni Rzymian i całego Lacjum. Jego delikatna gorzkość wspaniale kontrastuje z tradycyjnymi, dość tłustymi daniami mięsnymi. Sprawdza się także wspaniale w kanapkach z mortadellą lub porchettą. Ale ponad wszystkie inne metody przygotowania cicorii najczęściej spotykanym sposobem jest ugotowanie jej w osolonej wodzie a poźniej ponowne podgrzanie na patelni z oliwą, czosnkiem i niekiedy papryczką chili. Innym słowy cicoria ripassata. Osobiście dodaję jedynie czosnku, który uprzednio zrumieniony nadaje wspaniałego aromatu liściom cicorii a całość tuż przed podaniem skraplam dobrą oliwą, której aromat i charakter wydobywa się pod wpływem kontaktu z ciepłymi jeszcze liśćmi oraz sokiem z cytryny. Mówi się tutaj, że wszystkie zielone gorzkie warzywa są dobre dla zdrowia. Zatem im więcej tym lepiej!

Delikatne polpettone z nutką cytryny, na bazie mielonego mięsa wołowego oraz mortadelli, ugotowany w sosie pomidorowym oraz suszonymi borowikami, podany z dodatkiem cicorii oraz gotowanej papryki z oliwkami i kaparami jest wspaniałą propozycją na obiad lub wczesną kolację.

Agretti, warzywo kształtem przypominające spaghetti o intensywnym zielonym kolorze wygląda przecudownie jak tylko rozpocznie pojawiać się na straganach warzywnych. Warzywo o wyjątkowym ziemistym smaku, hybryd pomiędzy szpinakiem a trawą z niewielką dawką cierpkości. W domu do ugotowania agretti należy odciąć niezielone twarde końce (i wyrzucić je). Następnie potrzebują one dokładnego opłukania pod bieżącą wodą, kilka minut gotowania w osolonej wodzie oraz podania ich od razu skraplając dobrą oliwą i sokiem z cytryny oraz posypując płatkami soli morskiej. Agretti przygotowane w ten właśnie nieskomplikowany sposób nie proszą i nic więcej.

Zima zwiastuje przybycie na stragany warzywne jednego z najlepszych produktów eksportowych regionu Veneto i to w obfitych ilościach. Liście radicchietto są niezastąpione. Kupuję je namiętnie praktycznie codziennie. Skraplam je dressingiem na bazie oliwy, do której uprzednio na kilka minut dodaję ząbek czosnku. Praktycznie te listki radicchietto są najlepsze w najbardziej prostej formie. Ale niedawno, tuż przed Świętami urozmaiciłam sałatkę z radicchietto soczystymi nasionami granatu, orzechami laskowymi oraz suszonymi morelami podając ją z terriną z dyni i ricotty. Pacha.

radicchio. Są na prawdę warte polecenia. Radicchio z Chioggii, Treviso lub Werony różnią się nie tylko kształtem ale i stopniem gorzkości. Radicchio z Castelfranco jest szczególnie pękny, wyróżniający się zielono żółtym kolorem, przeplatany fioletowymi plamkami, mniej lub bardziej intensywnymi. Radicchio wszelkiego rodzaju jest niezmiernie łatwe do wykorzystania w kuchni ale przede wszystkim stanową bazę do najbardziej prostych i przyjemnych świeżych sałatek, o których mogę pomyśleć. Dziękuję Veneto!

Tarocco, czerwona pomarańcza nareszcie tutaj dotarła. Czekałam na nią niecierpliwie tak długo. Prawie codzienne rozpoczynam dzień od wyciśnięcia soku z tych wyjątkowych sycylijskich pomarańczy. Ale zauważ, to nie są jakieś zwyczajne pomarańcze. We Włoszech stały się one symbolem zdrowego odżywiania. Zjeść tarocco jest pewno rodzaju przeżyciem samym w sobie. Rozpływający się w ustach ciemno pomarańczowy miąższ (odmiany sanguinello i moro są o bardzo ciemnej czerwonej barwie, wręcz krwistej), zawartość cukru jest zbilansowana poprzez wysoką kwaśność pomarańczy a jej smaki rozwijają się w buzi powoli. Uzależniłam się od razu.

Szczyt zbiorów cytrusów na Sycylii przypada na styczeń, luty oraz marzec. Jest to dla mnie kolejny powód, przez który z chęcią wyczekuję zimy. Czerwone pomarańcze są bez trudu dostępne na obszarze Włoch ale ich skórka jest bardzo cienka i miękka, co sprawia że są trudne dla międzynarodowego transportu oraz przechowywania.

Po niedawnej wizycie w Wenecji odtworzyłam w domu sałatkę z ośmiornicy, którą jedliśmy ostatniego dnia w niewielkiej trattorii niedaleko naszego hotelu. W menu było wiele wpływów sycylijskich, co było dla nas miłym zaskoczeniem. Podstawą tej uniwersalnej sałatki jest ugotowana ośmiornica, pokrojona w plastry lub na większe kawałki oraz cienko pokrojony seler naciowy. Według uznania możesz dodać pokrojone ugotowane ziemniaki, oliwki, kapary lub marchewkę ale różnicę robi sposób jej doprawienia. Ja wymieszałam oliwę ze świeżo wyciśniętym sokiem z czerwonych pomarańczy i polałam nią przygotowaną sałatkę kilka minut przed podaniem. Efekt końcowy był pyszny i odświeżający.

Ostatni weekend spędziłam chętnie krzątając się w kuchni powracając do starszych i sprawdzonych przepisów, ale zachowałam miejsce w naszych żołądkach na nowe jak na przykład na cytrynową panna cottę polaną syropem właśnie z ulubionych pomarańczy tarocco oraz Campari bitter.

Magiczna mieszanka kultur (rzymsko żydowskiej), quinto quarto dzielnicy Testaccio, produkt ziemi Lacjum i jedzenie pasterzy wraz z wieloma innymi wpływami kulinarnymi napływającymi do Rzymu tworzą cudowne uniwersum, które bardzo dobrze się tutaj sprawdza. „Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu” wydaje się teraz takie prawdziwe.

Rodzinne Święta w Polsce

December 14, 2019

Zimą w okresie przedświątecznym w Polsce panuje magiczna, niemalże bajkowa atmosfera. Uwielbiam towarzyszący temu zgiełk i gwar. Ta cała otoczka posiada pewien urok: szereg przygotowań, ułożenie świątecznego menu, owijanie prezentów w papier ze specjalnym nadrukiem a do tego błyszcząca kokarda.

W tym roku Święta spędzamy w gronie rodziny. Niebawem pozostawiamy za nami Rzym i wyruszymy do rodzinnego domu w Polsce z dużym panettone kupionym w ulubionym sklepie. Miejmy nadzieję, że zmieści się do schowka w samolocie.

Nic nie może konkurować ze sceną krajobrazu wiejskiego okrytego płachtą świeżego śniegu oraz oddzielnymi domostwami udekorowanymi świątecznymi światełkami. Również miasta są godne podziwu gdzie witryny sklepów jak i większość głównych budynków są misternie upiększone ozdobami na tą okazję.

W przeszłości często wyczekiwałam tej pory dnia, kiedy rozpoczyna się ściemniać i zapanowuje romantyczny nastrój palących się świec oraz migających światełek. Na szczęście zmrok zapada szybko o tej porze roku i niewiele się do teraz dla mnie zmieniło.

Już nie mogę się doczekać momentu, kiedy zasiądę przy świątecznym stole i skosztuję polskich tradycyjnych potraw o oczywiście naszych rodzinnych świątecznych specjałów. W Polsce Wigilia Bożego Narodzenia jest wyjątkowym, sentymentalnym oraz jedynym w swoim rodzaju spotkaniem i posiłkiem rodzinnym.

Wiem, że moja mama już przygotowała pierogi świąteczne, wypełnione grzybami oraz kapustą kiszoną. Zresztą, zawsze przyrządza je wcześniej i mrozi, aż do nadejścia kolacji wigilijnej. Jest to praktyka, którą na pewno podziela wiele rodzin w ramach uproszczenia sobie obfitej listy przygotowań rownież na kolejny dzień Pierwszego Święta, gdzie już dodatkowo spożywa się mięso. Zawsze uwielbiałam ciasta drożdżowe. Makowiec jest jednym z nich ale jem go tylko w domu. Główna przyczyna to ta, że nie zasmakowałam lepszego nigdzie indziej. Ten ów makowiec jest delikatny, lekko mokry, smaki są znakomicie zbalansowane a mak jest perfekcyjnie ugotowany i przemielony ze specjalną uwagą. Wymaga to czasu i cierpliwości, która definiuje efekt końcowy. Sama jeszcze nigdy nie piekłam makowca, być może nadszedł odpowiedni czas aby rozpocząć?

Tradycyjnie mój tato i ja byliśmy odpowiedzialni za zdobycie drzewka i ubranie choinki kilka dni przed Wigilią. Tradycje powinny być podtrzymywane i dokładnie to samo będziemy robić wspólnie w tym roku. Czynność, która sprawia mi olbrzymią przyjemność. Dègustateur dostanie rolę pilnowania naszych dwóch małych psów i kotów, dla których świecące bombki są niezmiernie kuszące. Każdego roku, jakkolwiek, poniesione są niewielkie straty.

Ale zanim na to wszystko nadejdzie pora, przedświąteczna kolacja odbędzie się u nas w Rzymie. Posiłek, który pozwoli na wspólne spędzenie czasu i wymianę życzeń przed rozpoczęciem przerwy świątecznej, aż do Nowego Roku.

Rozmowa, gwar, śmiech, smaczne, nieskomplikowane jedzenie i dobre wino jest gwarantowanym przepisem na wyśmienitą biesiadę.

Przyrządzę kilka sałatek na bazie lekko gorzkich sezonowych liści: radicchio, cykoria i puntarelle (puntarelle alla romana: z dressingiem z sardeli, czosnku oraz octu winnego).

Kilka słodkich, delikatnych surowych langust skroplonych sokiem z cytryny oraz oliwą jest zawsze dla nas cudownym akcentem. Będzie makaron jajeczny z borowikami lub świeżo startymi truflami o wyjątkowo bogatym aromacie, będącymi obecnie w sezonie. Lubię niekiedy rozpieszczać naszych gości a Święta są do tego perfekcyjną wymówką.

Przygotuję również cotechino, wolno gotowany rodzaj kiełbasy wieprzowej, tradycyjnie podanej z ugotowaną soczewicą w okresie Świąt i Nowego Roku. Szczególnie przypadła nam do gustu mała wariacja zaczerpnięta z książki kucharskiej „Polpo” gdzie ostry w smaku dodatek jednocześnie podawany dla przegryzienia tłuszczu autor zamienia na mostardę. Po raz ostatni ugotowałam cotechino na Pierwszy Dzień Świąt jeszcze przed wyjazdem z Londynu do Rzymu. Minęło już sporo czasu od tego momentu i chyba nadeszła odpowiednia pora, aby ponownie skosztować tego specjału.

Moje „Świąteczne wypieki” są tymi, o które w szczególności nasi przyjaciele proszą mnie o przygotowanie. Prawdę mówiąc, żadne z ciast nie jest skomplikowane i nie wymaga za dużo czasu. Na pewno pojawi się nasza od zawsze ulubiona tarta z kremem kasztanowym i mielonymi orzechami laskowymi. Orzechy laskowe z regionu Langhe w Piemoncie są uznawane za najlepsze we Włoszech oraz cenione poza granicami kraju. Ja już gotową mąkę z orzechów laskowych przywożę co roku z Alby.

Crema di marroni, słodkie puree kasztanowe jest jednym z tych składników, w którym się szczególnie lubuję i rzeczywiście, jest on bardzo wyraźny w moich świątecznych wypiekach. W Rzymie, już od godziny jedenastej roznosi się urokliwy zapach prażonych kasztanów przez ulicznych sprzedawców, co tylko wzbogaca całą atmosferę. Zimą kupujemy porcję tych właśnie kasztanów i podjadamy je jeszcze ciepłe w drodze do domu (może wydawać się to dziwne, ale sprzedawane są one również latem). Nie ma doskonalszej metody przygotowania kasztanów jak przy użyciu drewna i ognia, oprócz ugotowanie ich w czerwonym winie.

Ale już gotowe dobrej jakości puree czyni cuda w kuchni w szczególności, gdy lista rzeczy jeszcze do zrobienia jest wystarczająco długa.

Święta bez czekolady to nie Święta. Odpowiedzią na to jest połączenie roztopionej ciemnej czekolady, orzechów laskowych i kremu kasztanowego. Delikatne i mokre ciasto skupiające swoją uwagę tylko na tych trzech składnikach (jest to ciasto bez dodatku mąki). Plan wypieków obejmuje także Tronchetto di Natale. Jest to zawinięte ciasto biszkoptowe z kremem według własnego wyboru, przykryte masą czekoladową, rozsmarowaną tak, aby przypominało ono kłodę drewna. Na samym końcu wystarczy poddać się wodzom fantazji i udekorować na przykład cukrem pudrem oraz gałązkami rozmarynu bądź tymianku.

Tiramisu jest zawsze dobrą sugestią, wnosi na stół inną, kremową konsystencję. Śnieżny, mroźny akcent może dodać kreatywnie ozdobiona pavlova.

Na ową kolację stół przystroję ozdobami świątecznymi, orzechami włoskimi, kasztanami oraz mandarynkami lub klementynkami, które mają dla mnie symboliczne znaczenie.

Panettone, tradycyjny włoski świąteczny przysmak, pozostawimy na leniwe śniadanie następnego dnia. Ubóstwiam panettone i jest to fantastyczny prezent do obdarowania bliskich, szczególnie gdy jest zapakowany w dekoracyjny papier i owinięty szeroką wstążką. Jest to produkt regionu Lombardii ale obecnie można go kupić dosłownie wszędzie. Stał on szalenie popularny i sprzedawany przez cały rok. Ja wolę mój panettone skromnie zapakowany, przygotowany tylko na okres Świąt (co oznacza bez polepszaczy smaku czy przedłużenia świeżości) przez małe piekarnie rzemieślnicze. Za panettone dobrej jakości trzeba zapłacić trochę więcej. Najzwyczajniej mówiąc, ponieważ składniki użyte nie są tanie: kandyzowane owoce, masło i tak dalej. Ale dlaczego sięgać po panettone o niższej jakości tym bardziej, że można się nim delektować przez tak krótki okres w roku?


Obecnie bardzo rzadko można mieć Rzym tylko dla siebie. Stopniowo low season czyli okres mniejszej aktywności turystycznej zanika. Miesiąc styczeń jest najlepszym tego przykładem i dowodem. Jednak kilka tygodni przed Świętami Bożego Narodzenia jest okresem, kiedy kocham Rzym najbardziej. Opustoszałe muzea głownie o porze popołudniowej, brak kolejek, mroźne powietrze i przytulne ozdobione światełkami uliczki, po których mogłabym przechadzać się prawie bez końca.

Buon Appetito e Buon Natale.

Longing for the Autumn and the artichoke season

October 31, 2019

October is a funny month in Rome. It plays its jokes since the early hours of the day and doesn’t seem to stop.

Mornings in particular take me by surprise. All of the sudden after having left the apartment and closed the front door I stop and start to fight with my thoughts. The thoughts being signals and a reaction of my body to my fairly inadequate attire for the big and sudden dip in temperature.

I don’t always make a u-turn to go back for a light jacket (that after a long Summer I have probably forgotten where to even find) or a sweater to cover myself. It just feels odd with the clear blue skies.

It is also a strange feeling to start wearing closed shoes, not to mention socks. Weeks and weeks of being spoiled by wearing just sandals have come to an end and the first days of facing wearing proper shoes seem like a struggle. But then, like with everything, one gets used to it and of course to the changing weather seasons.

I must admit that I was looking forward to Autumn this year, for the temperatures to become gentler and pleasant again (the summer this year was incredibly hot in Rome).

Deep inside I was already longing for proper comfort food, for a creamy and rich soup with pasta or spelt, pasta tossed with a rich pecorino sauce, meat stews or what have you. I was particularly missing cosy afternoons spent sipping tea and indulging in autumnal tarts. I think tarts and simple cakes with an emphasis on just a few ingredients are our favourite kind of pudding. I just couldn’t wait to start using sweetened chestnut cream (you can buy it all ready prepared for you in a jar or you may want to spend some rewarding time and make it from scratch), walnuts, chestnut flower, hazelnuts that I tend to bring from the Langhe region of Piedmont, pears and the last of the plums. Sadly figs disappeared with the first heavy rain (and much needed) after August. As a result I didn’t manage to bake a lot with figs this season. Instead we had them fresh either with cheese or in a fruit salad which was the most sensible thing to do given the summer temperatures. There will always be next year and something to look forward to.

Speaking about something to look forward to. There are two restaurants in the Testaccio area of Rome that I was impatiently waiting to visit.

One of the first October Sunday lunches I booked us a table at Trattoria Perilli. It is a very well frequented place but mainly by the locals. It was for the first time in Rome where we found ourselves the only foreigners in the restaurant at a given time. I am not trying to say that you will always find that kind of crowd over there, but certainly on most occasions. Maybe it has something to do with the reservation system, my calls never being answered despite numerous attempts. I would advise to book especially for certain days of the week, if you can. The place is known for it’s very traditional Roman food and I was recommended it for it’s l’amatriciana, the Dègustateur’s favourite. During one of those days when he was away I thought I would arrange a lovely surprise for him. I decided to walk and book a table in person. I didn’t feel angry or disappointed not being able to make the reservation over the phone. I love walking and I don’t take public transport in Rome. It doesn’t work as badly as is rumoured, at least if we are having the tube in mind.

I had a wonderful early afternoon quiet and peaceful stroll along the river. The water hadn’t looked better in a long while. Dramatic contrast of the blue skye, the lime tree leaves slowly turning yellow and the sun hiding every few minutes made my walking experience as if I was falling in love in Rome (again).

The following Sunday it was the tonnarelli a cacio e pepe turn, my favourite. Since the lunch was already fully booked (as I was politely informed over the phone) we took our chances and turned up for the opening of its evening shift. We were very lucky and so happy. It takes almost one hour by foot to get there therefore you can imagine why we were so excited.This restaurant is particularly famous (very much so among tourist as well) for its cacio e pepe pasta (cheese and pepper pasta). It sounds very simple, perhaps even too simple but it is like no other. The secret is in the sauce, its consistency and the choice of pecorino cheese.

I absolutely love the theatre of having the tonnarelli stirred with grated cheese right in front of me. I am always amazed how hot the pasta remains after all that stirring and building up of the sauce. Well, that is the secret of Felice a Testaccio and I believe it is best if it stays that way. Whilst writing this post I am already thinking when to go back there next. The correct answer is as soon as possible. I feel so greedy.

There is also this lovely unassuming artisan ice cream place in Testaccio that we stop at after our scrumptious meals. We enjoy our ice cream while slowly making our way back home. The Dègustateur likes it so much that under the pretext of going back to those restaurants he is actually craving for that ice cream. I don’t blame him, it is exquisite. There are just a few flavours to choose from, the display is minimal and the containers are all covered up to maintain the right temperature. Exactly how it should be. I am saddened at times seeing tourist queuing and getting big gelato portions at places where the vast choice of extravagantly and unnaturally coloured ice-cream is on the display all day long. That feeling is particularly strong when a proper gelateria is almost next to it. The following is so true and still valid (maybe even more these days) “don’t judge a book by its cover”.

My Italian tutor Diana has recently recommended a Tuscan restaurant to me just off Di Trevi Fountain. She was quite wary when referring to it. The reason being is the very common misconception and belief that all the restaurants, trattorias, coffee bars and so on right next to major tourist spots must be bad. Bad because they just don’t have to try hard, they will always have enough crowds passing by, tend to use inferior ingredients not to mention about precision and execution of a dish. In most of the cases it is true. But there are historic places however, that are still maintaining their standards, are known for good and honest food that the Romans are dining at. With time you learn and just know where to go and it has been such fun exploring Rome for us.

We loved our Tuscan meal. Every course we had was exceptional. It was the first time that I had tried a beef filet with an apple and cinnamon puree with more baked apples to accompany it. What an autumnal meal we had. The Dègustateur’s pumpkin cream soup with burnt garlic, cavolo nero cabbage and crispy bacon was a pure work of art. I make a similar pumpkin soup at home. It is with chestnuts and crispy bacon on top as well. When I buy a pumpkin I have to think of making a few meals out of it. This vegetable of varied different shapes is so generous and giving.

One of my favourite fillings for pasta parcels is pumpkin, amaretti and mostarta. It is something of a real treat, not Roman at all. I either prepare them myself or I can find them not too far from home, just off Piazza Barberini.

Once I’ve mastered the art of making risotto I am no longer shy and reach out for new flavour combinations. Pumpkin and cinnamon is a match made in heaven and it was in Venice some time ago where I had this heavenly comforting pumpkin risotto finished with a few pinches of cinnamon for the first time. I’d say a must try for those who don’t know it yet.

Now since the Autumn has arrived the Dègustateur being English feels like having a roast chicken for a Sunday lunch and I happily make it for him. Personally I find cooking with just chicken legs more rewarding and subsequently resulting in richer and more complex flavours. On that note a couple of weeks ago I made a chicken fricassee with mustard, vinegar and thyme. Served it with a cauliflower purèe, cooked cannellini beans with bacon and roast potatoes for an extra crunch. Proper comfort food that we all love.

October in Rome has still been spoiling us with temperatures in the mid 20’s C. It feels ‘too early’ for my scrumptious beef bourguignon but I can already feel that the ‘right’ days are arriving.

Usually at this time of year we head to Piedmont to enjoy copious amounts of porcini mushrooms and more modest amounts of truffles. Due to bad weather conditions with great sadness we decided to cancel our trip. I have been feeling very nostalgic and longing for the produce of Piedmont and its overwhelming flavours. As a consequence we devoured home made sweet specialities of that region like bonèt, panna cotta, hazelnut and chestnut tart or baci di dama, which are two hazelnut biscuits joined together with a layer of chocolate. One of best possible combinations on earth. Baking and cooking with hazelnuts (from the Langhe) always seems rather extravagant but once you start treating yourself to theses particular gems you will never want to stop.

Italian desserts are not particularly showy like their French counterparts. They focus on one or two ingredients playing the main part. One of these examples is a walnut and caramel (you can make a salted caramel too which is divine) tart. So simple yet so rewarding. Serve it with a dollop of vanilla ice cream and you will be in heaven.

Autumn brings more delicious news. The artichoke. At the moment their season has not fully started yet and there are still a few more weeks to go in Lazio. However, I have already had a taste of them in the Roman restaurants in Testaccio. I couldn’t wait any longer. They are somewhat of a real delicacy here and they were divine (restaurants always have a good supplier), exactly as I remembered them from the last time, way before summer. Carciofi alla Romana are not to be missed. Another way of preparing them in Rome is alla Gudia, of course best eaten in the Jewish Quarter itself. They are first cooked in olive oil and then fried in a separate pan. The leaves are meant to be crunchy and snapped one by one with your fingers while the artichoke heart stays soft and tender to be enjoyed at the very end.

There are so many dishes involving carciofi (artichokes) that I want to cook as soon as possible and share them with you here on Hai Mangiato: artichokes with prawns and pasta, or buttery artichoke risotto, veal meat balls with artichokes to begin with. The sea of ideas, like a well without a bottom that still has to wait to give its goodness.

Nie ma to jak w domu

September 25, 2019

Jakie to błogie uczucie powrotu do domu, do swojego łóżka, do swojej kuchni, do swojej przestrzeni. Dobrze jest być z powrotem.

Przez ostatnie lata polubiłam krótsze wyjazdy. Kilka dni poza domem dla zmiany otoczenia, poznania nowych smaków oraz wina lub po prostu powrót do znanych już nam miejsc, które są bliskie naszemu sercu i przynoszą nam ogromny uśmiech na twarzy.

Podczas dłuższego czasu nieobecności w domu nawet najurokliwsze miejsce nie może mnie powstrzymać od powolnego kształtowania się uczucia tęsknoty i nostalgii. Tak przynajmniej było do niedawna, do tegorocznych letnich wakacji. W jakikolwiek sposób w pewnym momencie dochodzi do punktu zwrotnego, najczęściej w najmniej oczekiwanym momencie. Mogę to wytłumaczyć następująco: w tym roku naprawdę wspaniale spędziliśmy nasze wakacje. Był to czas, który chciałabym zatrzymać na dłużej, słodkie poczucie szczęścia, które chciałabym, aby wiecznie trwało.

Lato rozpoczęliśmy od magicznego tygodnia na Sycylii. Po chwili refleksji myślę, że to był nasz najbardziej udany wyjazd na Sycylię jak do tej pory. Wielokrotnie podróżując po Włoszech, zdobyliśmy cenne doświadczenie, dzięki któremu wiele rzeczy stało się dla nas prostszye. Jest to doświadczenie i pewność, które można zdobyć tylko z czasem i praktyką. Oboje cieszymy się faktem i czujemy się uprzywilejowani, iż możemy tego doświadczyć oraz mieszkać we Włoszech.

Tegoroczne lato w Rzymie było niewiarygodnie gorące i to dopiero teraz, podczas pierwszych dni września możemy odczuć zmienę pogody i cieszyć się z niższych temperatur, przelotnych burz z deszczem, grzmotami oraz jasnymi błyskawicami. Jednocześnie towarzyszy temu wysoki poziom wilgotności powietrza, jest wręcz parno.

Rzymianie używają słowa l’afa aby połączyć takie zjawiska atmosferyczne jak nadmiernie wysokie temperatury, parne powietrze oraz brak wiatru w jedno. Jedno słowo perfekcyjnie podsumowujące, którego sporadycznie używam (w tym roku o wiele częściej niż bym chciała) podczas miesięcy lipca oraz sierpnia.

Apulia, ogromny region na dole tak zwanego włoskiego obcasu, był naszym domem przez pewien czas w sierpniu. Dolina Valle d’Itria jest z jedną z najbardziej niezwykłych i charakterystycznych przykładów regionalnego folkloru. To właśnie w tej dolinie się zatrzymaliśmy mieszkając w małym i słodkim domku trullo. Poza trullo do dyspozycji mieliśmy basen o bardzo dobrych rozmiarach, który był nieoceniony w najbardziej upalne dni, ogród z gęsto rosnącymi ziołami oraz ogrodowy grill z cegły, co Dègustateur naprawdę uwielbia. I to właśnie On zajął przygotowaniami, pieczeniem przygotowanego przeze mnie jedzenia na grilla i co uwielbiam, później jego czyszczeniem.

To nie była nasza pierwsza wizyta w Apulii. Po raz pierwszy odwiedziliśmy ten region na samym początku naszej przeprowadzki do Rzymu, późnym styczniem prawie cztery lata temu. Nie mieliśmy nawet jeszcze z nami naszych rzeczy, jedynie dwie walizki ubrań. Patrząc na tą wyprawę z perspektywy czasu jestem pewna, że czujemy się bardziej pewnie oraz komfortowo gdziekolwiek nie jesteśmy we Włoszech. Nauczenie się języka bez wątpienia pomogło. Na szczęście porozumiewałam się bez większego problemu już na samym początku, ale pewien stopień płynności, zrozumienia oraz żartobliwości zdobywa się tylko z czasem. Zostaliśmy wówczas w Lecce, przepięknym, barokowym mieście, którego ulice mieniły się skąpane w popołudniowym złotym świetle. Atmosfera była przemiła i spokojna. Okres pozasezonowy, który staramy się wykorzystać jeśli tylko możemy. Nadal pamiętam smak dekadenckiego i typowego dla miejsca pasticciotto leccese, owalnego ciasteczka wypełnionego pysznym kremem budyniowym. Do ciasta dodaje się tradycyjnie strutto (smalec). Wykonałam kilka prób upieczenia pasticciotto w domu ale rzeczywistość jest taka, iż mam jeszcze kilka punktów do ulepszenia. Ale nie martwi mnie to ponieważ wierzę, że istnieją specjały, które jednak smakują lepiej w miejscu swojego pochodzenia.
Co mi pozostało to chyba powrót do Lecce. Pasticciotti oczywiście są do kupienia w Rzymie, jednak nie smakują one tak samo, i pewnie nigdy nie będą.

Absolutnie uwielbialiśmy robienie zakupów spożywczych w Alberobello, oddalone o kilka minut jazdy samochodem. Natknęliśmy się tam na dwa przeciwległe delikatesy gdzie półki się wręcz uginały od różnorodnych lokalnych produktów. Ogromny wybór lokalnych szynek, z czego słynne capocollo, serów, grillowanych warzyw skąpanych w oliwie oraz marynowane owoce morza wołające: kup mnie, kup mnie! Zatem kupiliśmy, i to dużo. Dogodziliśmy sobie również lokalnym winem. Winem otrzymanym z winogron Primitivo o bardzo ciemnych skórkach. Uwielbiam także butelki do wina Primitivo, są one ciemne, dość duże i ciężkie.

Najczęściej jednak odwiedzaliśmy kolejne, niedaleko położne od naszego trullo urocze i słodkie „białe miasteczko” Locorotondo. To właśnie tam Dègustateur posmakował najlepsze jak dotąd stinco (pieczona goleń wieprzowa). Ja mianowicie, będąc fanką dania „kuchni biednej” składającego się z puree z suchego bobu, ugotowanego szpinaku lub liści buraka polanego najlepszą oliwą, nie mogłam narzekać.

Makaron typu orecchiette jest najbardziej znanym poza regionem Apulii. Wygląda on niewielkie dyski przypominające kształtem małe ucho, stąd też wzięła się nazwa. Orecchiette con cime di rapa (liście brokułowe) są chyba najbardziej znanym daniem. Niestety nie był to na nie sezon, posmakowałam więc orecchiette con braciole. Innymi słowy, uszka ze zrazami gotowanymi w sosie pomidorowym. Danie przypadło mi do gustu tak bardzo, że od razu je przygotowałam po powrocie do domu i opublikowałam na blogu.

Naprawdę wspaniale spędziliśmy ten czas. Dla urozmaicenia (jedzenia) jeździliśmy nad morze, do miejsca odwiedzanego głównie przez ludzi lokalnych (pomimo, że nieopodal znajduje się słynny hotel Borgo Egnazio) i kosztowaliśmy prawie wszystkiego co łódź rybacka miała do zaoferowania danego dnia. Zafundowaliśmy sobie spore porcje jeżowca, czerwonych krewetek oraz langusty.
Te przysmaki były tak słodkie, wręcz niebiańsko dobre. Z hojnej selekcji ciepłych przystawek, najbardziej zasmakował nam czarny ryż z serem burrata oraz pieczone lokalne małże au gratin.

Otwieranie surowych małż było dla mnie dość skomplikowane. Istnieje specjalna metoda do tego, technika, której na pewno nie mam w pełni opanowanej. Jednak pokusa upieczenia tiella barese była silniejsza od moich zdolności. W konsekwencji, dzięki mojej upartości i po kilku niewielkich ranach na moich palcach udało mi się otworzyć surowe małże według wskazówek oraz zachować wodę, która jest wydzielana podczas ich otwierania (potrzebna później do pieczenia dania). Reszta już była prosta. Tiella barese składa się z przekładanych warstw cienkich plastrów ziemniaków, plastrów cebuli, pokrojonych pomidorów, ryżu oraz otwartych małż, pozostawionych na jednej połówce muszli. Każda warstwa posypana jest tartym serem pecorino i pieczona w tygielku przez około godzinę. Tiella była przepyszna. Była tak smakowita, że pewnie zapomnę o pokaleczonych i lekko bolących palcach u rąk i przygotuję ją jeszcze raz. Była wręcz zaskakująco wyborna.

Prędzej bądź poźniej każde wakacje dobiegają końca i nadchodzi czas powrotu. Dom jest zawsze domem, moją przestrzenią, moim powietrzem. Rzym od końca sierpnia stopniowo wraca do życia.

Uwielbiam wracać do mojej kuchni i krzątać się po niej. Zawsze gromadzę i przywożę tyle pomysłów (które niestety nie zawsze zapisuję) odnośnie jedzenia i potraw do ugotowania, ale oboje mieliśmy ogromną ochotę na tradycyjne danie rzymskie. Dania składające się zaledwie z kilku składników o intensywnym smaku. To jest prawdopodobnie najbardziej trafne podsumowanie kuchni rzymskiej.

Natychmiast przygotowałam straccetti wołowe, bardzo cienkie plastry wołowiny, które w rezultacie składają się na znakomite danie.

Nigdy nie dodaję bułki tartej ani mąki do tego przepisu (co widziałam w przeszłości). Moja wersja jest prosta i pełna aromatów. To właśnie dlatego nie smażę mięsa przez krótką chwilę na dużym ogniu i podaję prawie od razu. Osobiście lubię mięso delikatnie gotować w białym winie, z dodatkiem majeranku, soli, pieprzu i bardzo często odrobiny octu balsamicznego. Widzisz, dla mnie smak i aromat są najważniejsze a mięso może tylko ich nabrać, jeżeli ma na to wystarczająco dużo czasu. Danie jest bardzo szybkie do przygotowania, nie potrzeba więcej jak 30 minut na patelni i jest gotowe. Niedawno odwiedził nas nasz przyjaciel, który uwielbia starccetti. Oczywiście przygotowałam je na kolację i podałam z dodatkiem liści rukoli i płatkami parmezanu. Pycha.

Gościna Roberta była perfekcyjną wymówką na ugotowanie niektórych klasycznych dań rzymskich, na które tak mieliśmy ochotę. Na początek makaron alla carbonara oraz l’amatriciana gdzie guanciale odgrywa kluczową rolę. Naturalnie razem udaliśmy do ulubionych restauracji gdzie konieczne do spróbowania były: coda alla vaccinara (ogon wołowy), jagnięcina, tonnarelli cacio e peppe (makaron z serem pecorino i pieprzem). Poza tym robiliśmy przystanki w enotekach i winiarniach na kieliszek Prosecco lub Frenciacorta, ulubiony aperitif na rozpoczęcie wieczoru.
Wycieczki na lody zarezerwowane były po kolacji z dwóch przyczyn: dla mnie to fantastyczne zakończenie posiłku oraz kolejki są mniejsze.

Dużo chodziliśmy po Rzymie z Robertem. Cieszy mnie to, że docenia to miasto, kulturę gastronomiczna, klimat a co najważniejsze, historię. Podczas jednego ze spacerów oglądaliśmy Forum Rzymskie ze Wzgórza Kapitolu. Światło późnego popołudnia było ciepłe o pomarańczowym odcieniu, słodko i delikatnie kontrastujące z cieniami. Pozostaliśmy tak przez chwilę, podziwiając serce Cesarstwa Rzymskiego w ciszy.

I to była właśnie jedna z tych chwil kiedy mówię, dobrze jest być w domu.